Những lối sống bí ẩn của Picasso

Cuối tháng 10 năm 1996, người Anh John Richardson phát hành tập II tác phẩm đồ sộ “Họa sĩ của cuộc sống hiện đại”. Sau đây giới thiệu một số sự thật mới được khám phá về thiên tài lớn của nghệ thuật hiện đại, qua cuộc phỏng vấn tác giả của phóng viên tập chí Le Nouvel Observateur.
Về truyền thuyết một Picasso, trẻ em kỳ dị, tác giả cho biết các bức tranh tuổi thơ ấu không còn. Bức tranh đầu tiên biết được “Hercule” vẽ năm 9 tuổi, không thể hiện một kỳ tài đặc biệt nào. Nhưng Picasso ưa muốn người ta tin rằng ông là một thiên tài có những khiếu bẩm sinh: theo ông, nghệ thuật là thần diệu và ông là thuật sĩ của ma thuật đó. Sự thật thì khác hẳn: Picasso đã làm việc bền bỉ, không ngừng, tự mình tạo nên thiên tài riêng. Về khuynh hướng thì năm 1907 Picasso công nhận nghệ thuật người da đen có vai trò quan trọng đối với mình. Nhưng năm 1939, ông lại ưa nói rằng nghệ thuật iberic (Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha) đã thực sự có ảnh hưởng đến “Những cô gái Avignon”. Trong những năm đó, Picasso muốn khôi phục những nguồn gốc Tây Ban Nha trong nghệ thuật của mình: Từ “Guernica”, Picasso trở nên biểu tượng của những người cộng hòa Tây Ban Nha và muốn giữ vai trò đó. Năm 1894, theo Jacqueline Roaque, người tình cuối cùng của Picasso cho biết, là một giai đoạn có tính quyết đoán. Em gái Picasso là Conchita năm đó bị bệnh bạch hầu. Lúc đó Picasso 13 tuổi, yêu tha thiết em gái, ước nguyện rằng sẽ không bao giờ vẽ nữa nếu em được cứu sống. Nhưng Conchita chết tháng giêng 1895. Thế mà Picasso biết rằng ước nguyện của mình là không thể thực hiện: Không bao giờ có thể thôi vẽ. Picasso cảm thấy có trách nhiệm đối với cái chết của em gái, cảm xúc đó theo đuổi ông suốt đời và hướng những quan hệ của ông với các phụ nữ. Tác giả cũng khám phá ra hai người tình mới của Picasso. Năm 1915, trong khi bạn gái Eva Gouel được mổ vì ung thư, Picasso phải lòng say đắm Gaby Epeyre (sau là Lespinasse), ở gần nhà. “Anh yêu em với tất cả các màu”, Picasso viết cho Gaby Depeyre, ý nói “yêu em” sáu lần bằng sáu màu khác nhau. Picasso còn thích chơi lòng các chữ của tên hai người. Và Picasso ăn mặc chải chuốt, một tay cầm mũ, một tay cầm hộp sô – cô – la và đứng nhìn lên cửa sổ có Gaby. Picasso muốn cưới Gaby nhưng nàng lấy người khác. Sau đó có Irène Lagut. Lâu nay người ta cho sách của Guillaume Apollinaire, “Người phụ nữ ngồi”, là ảo tưởng, nhưng Richardson đã tìm thấy trong kho lưu trữ ở Floarence, những bức thư của Irene Lagut viết cho người theo chủ nghĩa vị lai, Ardengo Soffici xác nhận rằng quyển sách đó kể về sự liên hệ của Irene với Picasso. Với sự tòng phạm của Apollinaire, Picasso đã bắt cót Irene. Đó là màu hè năm 1916. Hai ông đã đưa Irene đến quán rượu rồi đưa Irene về nhà Picasso ở Montrouge. Picasso nhốt Irene ở đây, nhưng cửa sổ không khóa nên Irene thoat được. Người ta có cảm tưởng rằng Picasso vừa muốn tách mình riêng ra để làm việc vừa cần tiếp khách không ngừng. Picasso phần nào như con ma cà rồng. Ngay cả khi 80 tuổi, Picasso tỏ ra rất dễ ưa. Họ ăn trưa, đến bãi biển, ăn tối. Cuối ngày thi mệt lử: Picasso đã lấy hết sức lực, sức sống mãnh liệt của người khác. Khi đã moi được năng lượng đó, Picasso quay về xưởng của mình và làm việc suốt đêm. Vì vậy Picasso cần có những người khác, luôn luôn cần có những người bạn xung quanh mình, các phụ nữ ở lại trong nhà, trông bếp hoặc chăm sóc trẻ con, còn Picasso đi gặp lại bạn ở quán rượu để tranh luận. Picasso vừa cần tình yêu của các bà vừa cần sự tận tụy của các ông. “Thuốc phiện được Picasso dùng làm cái lọc tình yêu để quyến rũ Fernande, tạo điều kiện cho họ gần nhau. Đó là thời kỳ Fernande đã quen sử dụng ma túy, thời kỳ mà người ta muốn thử nghiệm những cảm giác mới, mà người ta sẵn sàng tìm những cảm giác đó qua những buổi tối kỳ lạ”, Richardson viết trong sách của mình. Picasso rất thích thuốc phiện, nói rằng thuốc phiện có một mùi vị thông minh. Fernande kể rằng trong một buổi tối năm 1908, nàng và Picasso đến gặp Apollinaire, Marie Laurencin, Max Jacob, nhà toán học Maurice Princet… và trong buổi ăn tuối họ hít cần sa. Thế là Picasso trở nên cuồng loạn, la hét rằng đã khám phá ra nhiếp ảnh, không có gì để học nữa, rằng một ngày nào đó một bức tường sẽ ngăn cản sự phát triển của mình, sẽ cản trở mình tìm hiểu và đi sâu vào những bí mật của một nghệ thuật mà Picasso muốn luôn luôn mới mẻ và tươi mát.
Nguyễn Văn Thiêm- Trí Thức Trẻ – số 17 – tháng 11 – 1996.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *