Nhìn lại đợt phong học hàm vừa qua – Phần 3

Viện trưởng viện khoa học xã hội ở Trung Quốc, Hồ Thằng, nhà khoa học thứ thiệt, có trước tác đẳng thân khi sang thăm nước ta, cũng tự giới thiệu là nghiên cứu viên, thế thối. Ở Pháp thì gọi là giám đốc nghiên cứu tương đương với giáo sư. Ngay Liên Xô và cả phe xã hội chủ nghĩa trước đây cũng không hề phong giáo sư cho cán bộ nghiên cứu ở các viện. Ở đây không hề có nghĩa là bên nào hơn bên nào, mà là chuyện chính danh, là tính chất chức nghiệp mà mỗi chức danh ấy bao hàm danh từ Professeur có họ hàng với động từ Professer, có một nghĩa là dạy học. Nếu tùy tiện gộp lại thì sẽ gây ra sự bất đồng và bất tiện cho cả hai bên với những quy định phi lý, gượng ép tiếp theo. Muốn làm giáo sư, cho nên buộc người nghiên cứu phải có 50% giờ giảng dạy cụ thể phải có ít nhất số giờ của 7,5 năm giảng dạy, bởi vì theo quyết định số 19/HV – CDKH, muốn làm giáo sư bên các Trường, nếu la phó tiến sĩ, thì đã có ít nhất là 15 năm làm công tác giảng dạy. Nhưng theo tiêu chuẩn của Bộ giáo dục và đào tạo, thì Phó tiến sĩ chuẩn bị lên giáo sư mỗi năm phải dạy 270 giờ, trong đó một nửa số giờ lý thuyết. Như thế, tính ra người nghiên cứu muốn trở thành giáo sư, chí ít phải có 2 nghìn giờ giảng dạy, trong đó trên dưới một nửa lý thuyết, một nửa thực hành. Mà lý thuyết và thực hành đều có tầm quan trọng riêng, không thể thay thế nhau được. Việc quy đổi ra thành giờ lý thuyết chỉ là cho tiện về mặt hành chính và tài chính, chứ hoàn toàn không có ý nghĩa khoa học, nhất là khoa học về đào tạo. Vậy thì căn cứ vào đâu mà hội Học viện – CDKHNN lại chỉ định người nghiên cứu ở các viện, muốn phong giáo sư chỉ cần trên dưới 3 trăm giờ, và không hề có yêu cầu nào về tỷ lệ của lý thuyết và thực hành. Phải nói đây là một điều cực kỳ phi lý, tùy tiện hết mức. Nhưng ngay số giờ chỉ có tính chất tượng trưng qua quyết này, cũng rất ít người nghiên cứu đạt được, gây ra tình trạng mang khai khá phổ biến. Ai man khai cụ thể là do phẩm chất đạo đức của từng người. Nhưng phải thừa nhận rằng nguyên nhân chung là do yêu cầu phi lý, không có thể và không cần thiết, khiến người nghiên cứu khó lòng hiện được. Rõ ràng đây là một điểm bộc lộ rõ nhất tính bất khả thi của việc phong chung học hàm cho cả hai giới. Cần phải đi tìm một cái tên khác cho học hàm của giới nghiên cứu. Mặc dù học giả cũng như nghệ sĩ, vấn đề là cái tên của riêng mình nói Einstein là quá đầy đủ rồi, cần gì phải hàm, vị để ăn theo, nhưng nếu muốn, mà lại không thích lắm cách gọi Tàu Nghiên cứu viên, thì theo cách gọi Tây giám đốc nghiên cứu. Nghe mới đầu hơi lạ tai, nhưng nhất định sẽ quen dần như Thống đốc ngân hàng, giám đốc thẩm tòa án…. Dù thế nào mặc lòng cũng không vì sự ngập nhằng của tên gọi, mà lại gây ra biết bao nhiêu tấn bi hài.
Việc quy định người giảng dạy phải có 50% số lượng công trình của người nghiên cứu là tuyệt đối đúng, bởi vì một thực chất của giảng dạy đại học là nghiên cứu khoa học. Nhưng vấn đề bất công phi lý là ở chỗ, tại sao đối với người nghiên cứu, ngoài số lượng tiêu chuẩn ra, còn bao nhiêu công trình được tính thêm điểm, nhưng đối với người giảng dạy, lại không dám quy định tổng số giờ tiêu chuẩn, để tính thêm điểm thừa giờ cho họ.
GS. Phượng Lựu- Trí Thức Trẻ – số 8 – tháng 2 – 1996.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *