Nhìn lại đợt phong học hàm vừa qua – Phần 2

Chính vì không làm đúng chỉ thị của Chính phủ, cho nên việc cấp chứng chỉ tương đương phó tiến sĩ còn đẻ ra nhiều chuyện phi lý mang tính hài hước về thời điểm, cách thức và nhịp độ tiến hành, mà không sao kể xiết! Tất nhiên, đây chỉ là nói về việc cấp chứng chỉ tương đương, chứ còn về người được cấp chứng chỉ ấy, phải được công nhận theo từng trường hợp cụ thể, không nên vơ đũa cả nắm.
Cũng trong quyết định số 19/HV-CDKH về tiêu chuẩn 4 của giáo sư có ghi rõ: “Đã có NCS bảo về luận án thành công”. Cũng không hề có quyết định mới nào của Chính phủ hoặc của chính hội đồng học viện – CDKHNN thay đổi tiêu chuẩn này của giáo sư cả. Ấy thế nhưng hàng loạt người được phong giáo sư vừa qua chưa hề có NCS đã bảo vệ thành công bao giờ. Thậm chí có hội đồng chuyên ngành, gần như 100% thành viên được phong giáo sư hoàn toàn chưa có tiêu chuẩn này.
Quyết định số 17/HV – CDKH có ghi rõ Chủ tịch Hội đồng tư vấn chuyên ngành hoặc liên ngành phải là người có học vị tiến sĩ và các chức danh khoa học là giáo sư. Trường hợp cá biệt, mới là người chỉ có học vị phó tiến sĩ và chức danh khoa học phó giáo sư. Nghĩa là đến trường hợp các biệt cũng phải là người có cả học hàm học vị, dù là cấp phó. Ấy thế, nhưng có vị Chủ tịch hội đồng chuyên ngành cực kỳ quan trọng chỉ có học hàm phó giáo sư mà thôi.
Chỉ thị của Thủ tướng số 258/TTg ngày 27 tháng 8 năm 1980 về việc tiếp tục thực hiện việc công nhận chức vụ khoa học đối với cán bộ giảng dạy đại học và nghiên cứu khoa học có nêu rõ: “Không đề nghị công nhận chức vụ khoa học đối với những cán bộ quản lý mà hiện nay và sắp tối không tham gia giảng dạy và nghiên cứu khoa học”. giá mà chỉ thị này ra muộn thì hay biết mấy, làm cho nhiều trường hợp đã rộng khắp vẫn hợp pháp. Tiếc thay, cho dù chỉ thị có ra đời muộn 10 năm, vẫn cức thấy có trường hợp vi phạm. Tuy nhiên, riêng tôi, rất khâm phục và quý trọng các vị lãnh đạo quản lý bận trăm công nghìn việc, đã quyết tâm giành thời gian thích đáng, để một mặt, đem những tinh hoa trí tuệ, của mình truyền lại cho thế hệ sau bằng những giáo trình hoặc chuyên đề nghiêm túc, mặt khác lại bằng những công trình rất có chất lượng không ngừng bồi đắp cho khối tinh hoa ấy len đến tầm cỡ giáo sư.
Những điều phi lý
Sản phẩm trực tiếp và chủ yếu của người giảng dạy là con người. Sản phẩm trực tiếp và chủ yếu của cán bộ nghiên cứu là những công trình, và do đó, điều quan trọng nhất đối với họ là phải được đánh giá bằng những học vị. Những người nổi tiếng về khoa học ở nước ngoài, nếu không giảng dạy, thì học cũng rất tự hào và chỉ có thể tự giới thiệu học vị là tiến sĩ này nọ. Đến thăm nước ta, hình như họ hơi buồn vì ít gặp được những đối tác đồng học vị, nhưng lại vô cùng kinh ngạc vì luôn phải đối diện với các giáo sư với mật độ cao trong giới quan chức nước ta. Trong lúc đó, ở nước họ, ngay những giáo sư đại học, khi rời khỏi nhà trường, trở thành những công chức hoặc chính khách, thì cũng còn tự giới thiệu học vị mà thôi, như cựu ngoại trưởng Hoa Kỳ, tiến sĩ Kitxingo, hoặc Tổng thư ký Liên hiệp quốc đương nhiệm, tiến sĩ Budrot Galy… Tất nhiên cũng có một số nước phong học hàm cho người nghiên cứu, nhưng được gọi bằng một cái tên khác. Chẳng hạn ở Trung Quốc ngày nay, học hàm coa nhất trong giới nghiên cứu gọi là nghiên cứu viên, tương đương với giáo thụ tức là giáo sư ở Việt Nam.
GS. Phượng Lựu- Trí Thức Trẻ – số 8 – tháng 2 – 1996.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *