Nhìn lại đợt phong học hàm vừa qua – Phần 1

Gần như một mỹ tục, một đợt phong học hàm mới đang được tiến hành. Như thế, công việc lại càng phải nghiêm túc và chính xác gấp bội. Do đó, việc rút kinh nghiệm cái đã qua, nhất là đợt phong vừa rồi năm 1991, một cách trung thực và đầy trách nhiệm là vô cùng cấp bách. Đúng như một đồng chí lãnh đạo đã từng nhận xét đại lý rằng, có biết bao nhiêu vấn đề nan giải, Đảng và nhà nước trông cậy ở giới khoa học… mà bây giờ cũng đã phong giáo sư – phó tiến sĩ khá đông đảo, nhưng vẫn chưa giải đáp được gì nhiều….
Những điều phi pháp
Trong quyết định số 19/HV – CDKH, về tiêu chuẩn 2 của giáo sư có ghi rõ: “Đã có học vị tiến sĩ, nếu là Phó tiến sĩ thì phải có chức vụ khoa học là Phó tiến sĩ”. Như thế muốn được phong giáo sư, thì phải có học vị thấp nhất là phó tiến sĩ. Tuyệt nhiên không hề có quyết định mới nào của hội đồng bảo trợ hoặc của chính hội đồng xây dựng học viện và CDKHNN thay đổi tiêu chuẩn học vị này của giáo sư cả. Ấy thế nhưng hàng loạt giáo sư được phong vừa qua, đã bỏ qua tiêu chuẩn này. Thậm chí có hội đồng chuyên ngành, 100% thành viên được phong giáo sư đều là theo tình trạng như vậy. Rất dễ dàng thống kê và rất nên công khai tỷ lệ chung này là bao nhiêu, chứ hơi đau đi nghe ngóng những dư luận xì xào. Các việc sau đây cũng nên như vậy.
Về tiêu chuẩn học vị của Phó tiến sĩ, thì đúng là trong quyết định số 19/HV-CDKH, mặc dù vẫn khẳng định phải có học tiến sĩ, phó tiến sĩ, nhưng có thêm một đoạn như sau: “Nếu cán bộ khoa học chưa có học vị phó tiến sĩ, thì phải trình bày các công trình khoa học của mình trước Hội đồng khoa học chuyên ngành cấp Nhà nước được Họi đồng đánh giá có trình độ tương đương. Rồi những việc làm sau đó kể cả đối với giáo sư diễn ra đúng như trong công văn số 3874/SĐH, về việc bảo vệ công trình để cấp chứng chỉ tương đương, do Vụ trưởng của Vụ sau Đại học thuộc bộ giáo dục và đào tạo tức là một cơ quan cấp thấp mà nằm ngoài hội đồng Học viện – CDKHNN ký ngày 10 tháng 11 năm 1990, và có nói rõ việc này chỉ có giá trị để xét chức danh khoa học, ngoài ra không có giá trị gì khác và chỉ thực hiện trong 2 năm 1990 đến năm 1991. Rõ ràng là việc làm này trái với các quyết định của Chính phủ. Quyết định 224/TTg, về việc đào tạo trên đại học trong nước có viết: “Việc đào tạo trên đại học ở trong nước nhằm đảm bảo đạt học vị Phó tiến sĩ và tiến sĩ khoa học… Đối với những cán bộ khoa học, kỹ thuật đã có những công trình khoa học có giá trị… thì không phải làm luận án, mà được hội đồng chấm thi xem xét các công trình đó và công nhận. Quyết định số 162/CP. Về hệ thống, chức vụ khoa học và tiêu chuẩn các chức vụ khoa học… có minh định rõ về tiêu chuẩn học vị của phó giáo sư chứ không phải của giáo sư và có kèm theo chú thích như sau: “Phó giáo sư là có trình độ tiến sĩ hoặc phó tiến sĩ khoa học đối với những cán bộ chưa có học vị tiến sĩ hoặc phó tiến sĩ, mà có trình độ tương đương, thì cần tổ chức việc công nhận học vị trước khi công nhận chức vụ khoa học… Có thể thấy nhà nước ta, mà nước nào cũng vậy, tuyệt nhiên không hề có chủ trương cấp chứng chỉ tương đương là phó tiến sĩ mà chỉ chủ trương xét trình độ tương đương, để công nhận học vị hẳn hoi. Học vị được công nhận này, hiển nhiên có giá trị đối với việc phong học hàm, nhưng đồng thời còn có giá trị độc lập, có thể dùng vào việc khác, kể cả việc phong học hàm ở bậc tiếp tho. Nhưng xét riêng trong bối cảnh lúc bấy giờ, thì cũng chính học vị Phó tiến sĩ được công nhận hẳn hoi này mới đúng chuẩn của phó giáo sư, chứ không phải loại chứng chỉ tương đương nào khác và việc công nhận học vị theo hình thức không kinh quan làm luận án này, vốn đã có Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp được giao quyền hướng dẫn tiến hành qua Thông tư số 824/QLKH ngày 4 tháng 5 năm 1982.
GS. Phượng Lựu- Trí Thức Trẻ – số 8 – tháng 2 – 1996.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *