Lược truyện các bậc tổ sư – phần 1

Tài liệu khảo cổ học cho hay, cách nay khoảng bảy ngàn năm, chủ nhân của văn hóa Bắc Sơn đã biết đan lát. Bạn biết đấy, từ đan lát đến dệt là một khoảng cách không xa lắm. Và sự thực quả là như vậy. Sau Bắc Sơn, chủ nhân của văn hóa Bàu Tró. Quảng Bình đã biết dệt. Hẳn nhiên, đó chỉ mới là hàng dệt thô. Cho đến nay mà nói, đó là chứng tích cổ nhất của nghề dệt ở nước ta. Buổi đầu, vật liệu dệt chủ yếu là sợi lấy từ vỏ cây. Chắc bạn cũng đã từng nghe nói tới hoặc giả là đã tận mắt thấy chăn sui. Đấy chính là loại chăn dệt bằng thứ sợi lấy từ vỏ cây sui – một loại cây có rất nhiều ở vùng rừng núi phía Bắc. Thư tịch cổ của Trung quốc còn cho biết, cư dân thời sơ sử của nước ta đã biết dùng sợi tơ chuối để dệt. Thứ vải dệt bằng tơ chuối gọi là tiêu cát, từng có một thời rất được ưa chuộng. Truyền thuyết dân gian kể rằng, thời Hùng Vương, cha ông ta đã biết trồng dâu, nuôi tằm và dệt lụa. Tổ sư của nghề này là công chúa Thiều Hoa. Chuyện kể rằng công chúa Thiều Hoa là người rất xinh đẹp, lại có biệt tài hiểu được và nói chuyện được với muôn loài. Ngày nào cô vào rừng chơi là ngày đó muôn loài lại nô nức chào đón. Chim hót cho cô nghê, bướm bay lượn khoe màu cho cổ vui mắt. Một lần nọ nhân ngày hội của các loài bướm, công chúa Thiều Hoa vào rừng. Hôm đó, cô bỗng thấy loài bướm nấu xấu xí, lặng lẽ đậu trên cành cây quan sát chứ không hề bay lượn như những loài bướm khác. Khi công chúa Thiều Hoa hỏi han, bướm nâu trả lời rằng: Em không thích bay lượn. Không giống như các loài bướm khác, em sanh ra trứng rồi trứng ấy lại nở thành sâu chớ không thành bướm. Sâu nở từ trứng do em sinh ra chỉ ăn lá dâu chớ không hề phá hại mùa màng. Ăn lá dâu rồi, sâu ấy sẽ nhả ra những sợi óng ánh rất đẹp… Bướm nâu vừa kể vừa bay dẫn đường cho công chúa Thiều Hoa đến một nơi có rất nhiều cây dâu. Ở đó, cô say mê ngắm những sợi nhỏ óng ánh, được những con sâu cuốn lại thành từng cuốn, treo khắp các cành dâu. Và cô thận trọng gỡ những sợi mỏng manh ấy ra, đạn thành vải rồi đem may thành áo, khiến cho ai trông thấy cũng phải ưa. Từ đấy, công chúa Thiều Hoa đặt tên cho loài bướm nâu đặc biệt ấy là Ngài, trứng do ngài đẻ ra gọi là Trứng Ngài, loài sâu nở từ Trứng Ngài, loài sâu nở từ Trứng Ngài gọi là Tằm và thứ sợi óng ánh do Tằm nhả ra gọi là Tơ.
Nguyễn Khắc Thuần- Trí Thức Trẻ – số 18 – tháng 12 – 1996.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *