Làng Hoa, làng Sẽ và làng Huyền Khê

Làng Hoa và làng Sẽ

Các cụ kể rằng từ xưa lắm rồi làng Huyền Khê vốn là ở xóm đầu làng kéo đến giữa làng bây giờ. Vì làng nằm bên con suối (Khê) có nước màu huyền nên gọi là Huyền Khê. Con suối đó là sông Nhuệ ngày nay. Cư dân ở làng Hoa và làng Sẽ dần dà kéo về cư tụ làm cho làng Huyền Khê to lên đông thêm. Vào thời kỳ rất xa xưa nữa có một con sông thông thương giữa sông Đáy và sông Nhuệ là ranh giới giữa làng Đa Sỹ với làng Nhân Trạch, Văn Nội ngày nay. Người Đa Sỹ ở làng Hoa thuở ấy đã khai phá vùng ven sông này tạo nên các xứ đồng từ Sạc Thượng (giáp với Văn La. Văn Nội) chạy dài hàng cây số về Bún về Mả Thí, Đồng Xa, Đống Trắng gần với Khê Tang bây giờ. Còn về làng Hoa thì dấu tích làng Hoa là xứ đồng Đường Hoa và quán Đường Hoa. Những chân ruộng cao quanh quán Đường Hoa mà bờ ruộng còn đắp bởi những chum, những vại. những lọ, những chình bằng sành là dấu tích tường nhà xưa đấy.
Dâu tích làng Sẽ là xứ đông chùa Sẽ. Và tất cả những ai sinh ra trước năm 1980 hẳn không thể quên hai toà nhà ngói của ngôi chùa Sẽ với bệ đá. cột đá, bia đá, với cây đa cồ thụ xum xuê. Di tích chùa Sẽ cùng di tích làng Hoa đã mất chỉ ba chục năm nay chứ mấy. Nay chỉ còn lại cái tên từ thời sơ khai ấv. Nên ngôi chùa Sẽ xưa chính là trụ sở Hợp tác xã Nông nghiệp Đa Sỹ bây giờ.

Làng Huyền Khê

Huyền Khê là tên làng còn được ghi rõ ở rất nhiều trên văn bia, văn tự, sử, sách, hoành phi, câu đối và phả còn lưu lại ở các thư viện Nhà nước, ở làng, ở nhiều nhà thờ họ và nhiều gia đình.
Đến chùa Lâm Dương Quán ở ngay đầu làng, ta bắt gặp ngay đôi câu đối. mỗi vế 21 chữ ở cửa Tam quan, nhìn từ phía ngoài vào:
Phiên âm:
Cảnh trí tối vi kỳ, hữu long, hữu mã, hữu tượng cương, Đà Giang, Huyền Khê danh hương truyền thang địa;
Phong quang hàng xứ hảo, cận thị, cận kiểu, cận văn đàn, y miếu, Lâm Dương cổ quán ngột sầm lầu.
Dịch nghĩa:
Cảnh trí rất lạ lùng, có long, có mã, có tượng có sông Đà nhấp nhô – Huyền Khê làng xưa đế lại đất tốt đẹp thiêng liêng;
Địa thế rất phong quang, gần chợ, gần cầu, gần văn đàn, gần Miếu thờ thầny – Lảm Dương xưa là quán như lầu như núi mà ngất cao.
Vào chùa ta thấy ngay bức hoành phi bốn chữ lớn treo phía ban thờ Đức ông: Huyền Khê Danh Lam (nghĩa là: Đất Huyền Khê là danh lam thắng cảnh).
Đến nhà thờ họ Hoàng Ba Chi ta gặp đôi câu đổi treo ở cửa cung trong:
Phiên âm:
Lương ấp tích thư bồi mệnh mạch;
Huyền Khê phát tích dụ vân nhưng.
Dịch nghĩa:
Ấp Lương Xá nơi dồn tích kiến thức đã bồi dưỡng nên mạch chủ;
Làng Huyền Khê đất phát đã làm cho con cháu tài giỏi xum xuê.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *