Họ, Tộc và Giáp

Tổ chức theo họ, tộc là huyết thống của mình không ai dám coi nhẹ. Trong họ tộc người được tôn trọng nhất là cụ Trưởng, ông Trưởng, bác Trưởng, anh Trưởng, cháu Trưởng là người được sinh ra ở vào vị trí ấy được thắp hương thờ tổ, được thay mặt cho họ tộc trong mọi công việc về giao tiếp, điều hành, phân phối, phát ngôn. Mỗi khi trong họ tộc có sự vụ gì thì ý kiến của người Trưởng, kể cả là vợ người Trưởng được tôn trọng gần như là ý kiến quyết định. Khi những vị này qua đời cả họ đều để tang với khăn tang đồng loạt. Vi lẽ ấy chính quyền phong kiến vào đầu thế kỷ 20 đã lập ra Hội đồng tộc biển thay cho Hội đồng kỳ mục, rồi sau lại lập ra Giáp biểu nhưng kém hiệu quả phải trở lại Hội đồng kỳ mục. Giáp không phải là tổ chức huyết thống mà là tổ chức có tính chất liên kết giữa các họ tộc khác nhau ở trong làng với nhau để có thêm vây cánh, có thêm lực lượng đáp ứng các yêu cầu của thời cuộc, của công việc do làng xã giao cho. Theo Chi tự lập vào đời Bảo Đại thứ 3 (1928) thì trong làng có 11 giáp như sau:

1  – Đông Thượng giáp

2   – Trung Thượng giáp

3-   Triều Chính giáp

4-   Triều Quan giáp

5-   Trung Chính Lê giáp

6-   Trung Chính Trịnh giáp

7-   Triều Trung Hoàng giáp

8-   Triều Trung Nguyễn giáp

9-   Hoàng Chính giáp

10-  Hoàng Quý giáp

11-  Trung Phú giáp

Cũng có thể hiểu Giáp là tổ chức hành chính dưới cấp Hương (làng xã) vì mọi công việc ở làng như: chia ruộng công (ruộng liêm điền, ruộng thập xích) theo nhân đinh của giáp; cắt cử Tế chủ của làng (ông Cai đám) cũng lần lượt mỗi giáp 1 năm, cắt tuần phiên đảm nhiệm canh gác trong làng ngoài đồng cũng lần lượt mồi giáp 1 năm, đánh cá ao Đình đê làm lễ, làm gỏi cúng Rằm thắng Hai Âm lịch hàng năm cũng chia theo đầu giáp, việc tang ma cũng theo giáp, …

Để xử lý các công việc của giáp, các họ thành viên của giáp phải họp bầu Giáp trưởng, Giáp trưởng có vị thế kém hơn Trưởng tộc. Trường họ rất nhiều, hầu như chỉ có ý nghĩa về mặt hành chính mà thôi.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *