Đỉnh chóp núi băng?

Không khác tình hình phổ biến ở các nước, tại Việt Nam, dịch HIV/AIDS tiếp tục lan rộng đối tượng, địa bàn và hình thái dịch tễ ngày càng phức tạp. Có điều, thời gian gần đây, tốc độ phát triển của đại dịch trầm trọng hơn. Về số lượng, nếu trước đây, trung bình nước ta có thêm khoảng 1 nghìn người nhiễm HIV thì tới năm 1997, riêng qua 7 tháng đầu, đã tăng gần gấp đôi cả năm trước đó có 1.600 trường hợp. Theo đánh giá của Tổ chức y tế Liên hiệp quốc, con số mà chúng ta phát hiện được mới chỉ chiếm khoảng 10% tổng số thực. Và cũng theo dự báo đáng buồn của cơ quan này, cứ theo tốc độ hiện hành, đến năm 2000, Việt Nam có thể sẽ phải đối đầu với đội quân HIV/AIDS lên tới 82 nghìn. Nếu đầu thập kỷ, HIV chỉ khu trú ở một số địa phương từ Quảng Trị trở vào, thì giờ đây đã bung ra mọi miền đất nước có mặt ở 55 trên 61 tỉnh thành toàn quốc. Dấu hiệu đáng lo ngại hơn là, nếu trước đây, HIV chỉ quanh quẩn trong cộng đồng nghiện hút, mại dâm thì bây giờ đã tồn tại hiển nhiên giữa đời thường. Có tới 65% các ca mới phát hiện ở thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian qua là do kết quả tình cờ khi khám các bệnh khác. Trả lời câu hỏi về khó khăn trong công tác điều trị người nhiễm HIV và bệnh nhân AIDS, cả Phó giáo sư – tiến sĩ Chung Á và Bác sĩ Trần Quốc Tuấn đều cho rằng đó là nhận thức sai lệch của số đông đối với HIV/AIDS. Với người ngoài cuộc, từ chỗ coi AIDS là căn bệnh thế kỷ vô phương cứu chữa, mọi người đều kinh tởm, xa lánh người nhiễm HIV và bệnh nhân AIDS như một thời với bệnh hủi (bệnh cùi). Gia đình cán bộ nọ ở một tỉnh ven biển miền Bắc đã đuổi đứa con độc nhất ra khỏi nhà, khi phát hiện nó nhiễm HIV. Khác với đa số bệnh truyền nhiễm khác, thí dụ như lao, thực ra nếu sống lành mạnh, dù ở dưới một mái nhà, ăn cùng một mâm cơm, HIV cũng không thể lây lan. Với người trong cuộc, hoặc bệnh nhân bất cần sự sống (tâm trạng khá phổ biến trong giới nghiện hút) hoặc cố ý lẩn tránh sự chăm sóc của cơ quan y tế vì mặc cảm xấu hổ trước cộng đồng, bà con làng xóm. Bác sĩ Tuấn cho biết, việc người nhiễm HIV chạy khỏi nơi cư trú khi thấy cán bộ y tế đến gõ cửa không còn là hiện tượng cá biệt. Vậy nên mặc dù Hà Nội có 45 người nhiễm HIV, song cơ sở điều trị chỉ quản lý được 32 trường hợp, trong đó có 3 người di tản từ nơi khác đến. Việc người bệnh không chấp nhận hoặc điều trị thiếu kiên trì, không chỉ đưa bản thân họ nhanh đến ngày tận số hơn, mà còn là mầm lây lan tiềm tàng cho xã hội. Có làm việc với các chuyên gia ở Ủy ban quốc gia phòng chống AIDS Việt Nam, mới thấy hết tác hại kinh tế khủng khiếp của AIDS. Tùy thuộc tình trạng bệnh lý, chi phí điều trị cho một bệnh nhân mỗi năm lên tới từ 120 triệu đến 200 triệu đồng, và thường phải kéo dài trong nhiều năm. Với cái giá như thế, nếu không có nguồn trợ cấp của Nhà nước và các Tổ chức quốc tế, hy vọng thoát khỏi lưỡi hái thần chết có lẽ chỉ mỉm cười độc nhất với những gia đình cực giàu. Về phương diện Nhà nước, thời gian qua, dù tiền eo hẹp, ngành y tế vẫn phải chi trung bình mỗi năm 50 đến 60 tỷ đồng cho các hoạt động phòng chống căn bệnh thế kỷ này.
Ngọc Báu – Trí Thức Trẻ – số 29 – tháng 11 – 1996.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *