Chàng sinh viên trẻ và phương án thoát lũ Đồng Bằng Sông Cửu Long

Hầu như năm nào Đồng Bằng Sông Cửu Long cũng phải đương đầu với lũ, với những tổn thất rất lớn về người và của. Tuy tổng thiệt hại của mùa xuân năm 1996 ở Đồng Bằng Sông Cửu Long chỉ bằng một nửa so với mùa lũ năm 1994 nhưng cũng lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Vì thế việc tìm ra và thực hiện giải pháp chung sống với lũ cho những mùa lũ sắp tới là hết sức cấp thiết. Một trong những giải pháp chung sống với lũ một thời gây xôn xao dư luận, gây nhiều tranh cãi là: mở rộng, đầu sâu kênh Vĩnh Tế nhằm thoát lũ qua Vịnh Thái Lan. Tại hội nghị bàn về các phương án chống lũ cho Đồng Bằng Sông Cửu Long tại Đồng Tháp Mười năm 1995, rất nhiều ý kiến không ủng hộ giải pháp này. Nhưng rồi càng ngày, các nhà khoa học càng chú ý tới tính khả thi của nó. Và theo Báo Tuổi Trẻ số ra ngày 25 tháng 7 và ngày 17 tháng 10 năm 1996 thì Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã hai lần nhắc nhở chính quyền các địa phương và các cơ quan chức năng lập phương án nạo vét, mở rộng kênh Vĩnh Tế, nhằm chống lũ. Mới đây nhất, sau đợt đi kiểm tra và chỉ đạo về các biện pháp chung sống với lũ tại một số tỉnh Đồng Bằng Sông Cửu Long từ 19 đến ngày 23 tháng 11, Phó thủ tướng Trần Đức Lương cho biết, Chính phủ đồng ý với việc thoát lũ qua vịnh Thái Lan… Chính phủ sẽ thúc đẩy việc triển khai sớm để phó với mùa lũ năm 1997 thời báo kinh tế Sài Gòn số 48 ra ngày 4 tháng 12 năm 1996. Điều đang nói ở đây là phương án thoát lũ ra Vịnh Thái Lan qua kênh Vĩnh Tế là của một kẻ ngoại đạo chàng sinh viên cao học kinh tế Võ Văn Hải. Hỏi vì sao lại chọn hướng thoát lũ qua kênh Vĩnh Tế, Hải nói: “Chống lũ phải chống từ đầu nguồn. Hơn nữa kênh Vĩnh Tế còn có vị trí thuận lợi ở chỗ, ở đâu kênh là điểm giáp nước sông Tiền, sông Hậu và sông Châu Đốc. Kênh dài 97 km nối liền Châu Đốc với Hà Tiên, đổ ra Vịnh Thái Lan do Thoại Ngọc Hầu đào từ thế kỷ trước, nay đã bị phù sa bồi nên hẹp và nông. Nếu mở rộng, nạo vét lòng kênh, vào mũ lũ, kênh sẽ hút mạnh nước các sông trên đổ ra biển, sẽ làm giảm áp lực lũ cho cả vùng tứ giác Long Xuyên, Đồng Tháp Mười mà không ngăn cản phù sa xâm nhập nội đồng, tảy phèn, đem lại nguồn thủy sản dồi dào cho người dân Đồng Bằng Sông Cửu Long. Như thế Đồng Bằng Sông Cửu Long vẫn có lũ nhưng là lũ hiền, không gây thiệt hại cho người và của. Bằng nghiên cứu tài liệu và nhiều lần khảo sát thực địa, Hải tính được rằng, nếu mỗi giây kênh Vĩnh Tế chu chuyển được 10 nghìn mét khối nước thì người dân Đồng Bằng Sông Cửu Long sẽ không phải lo lắng gì khi mùa lũ đến. Để làm được điều này, cần mở rộng lòng kênh lên 150 mét với độ sân là 15 mét. Do đặc điểm của Đồng Bằng Sông Cửu Long là vào mùa khô, lòng sông rất cạn, dễ bị ngập mặn, nên Hải đưa ra phương án, xây một đập xả lũ ngay cửa đầm Hà Tiên. Đập này có chức năng điều tiết lượng nước mùa khô đống cửa xả lũ để trữ nước ngọt và ngăn nước mặn từ biển tràn vào, mùa lũ, khi có báo động, mở cửa xả lũ. Việc nạo vét kênh Vĩnh Tế ngoài chức năng chính là thoát lũ, còn giúp khai thác hàng chụ nghìn héc ta đất dọc theo bờ kênh hiện bỏ hoang hoặc cho sản lượng thấp vì nhiễm phèn. Về lâu dài, tạo tiền để đào hệ thống kênh nối kênh Vĩnh Tế với kênh Rạch Giá sẽ giúp đưa nước ngọt ép phèn, khử mặn cho hàng trăm nghìn héc ta đất trồng vùng Rạch Giá – Hà Tiên đang nhiễm phèn, mặn còn bỏ hoang hóa. Những ích lợi khác có thể kể đến là giao thông, khai thác thủy sản và quốc phòng. Là một nhà kinh tế nhưng Hải rất đam mê nghiên cứu khoa học. Hải nói: “Mình thích làm khoa học hơn là kinh doanh”. Hải đã có nhiều dự án được ghi nhận như Dự án mở rộng cảng Cần Thơ thành cảng trung tâm Nam Đồng Bằng Sông Cửu Long đoạt giải nhất cuộc thi giải pháp kinh tế do Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức năm 1992. Dự án chiến lược xuất khẩu rau quả Đồng Bằng Sông Cửu Long được chương trình tài trợ các dự án đầu tư của Hà Lan đánh giá cao năm 1994. Nhưng Hải tâm đắc nhất vẫn là giải pháp thoát lũ cho Đồng bằng. Sinh ra ở Đồng Bằng Sông Cửu Long nên các đề tài khoa học của anh đều gắn bó với vùng đất này. Hải thường tâm sự: “Đó là việc làm trả nghĩa vùng đất nơi mình đã sinh ra, nuôi sống mình”. Đối với những ý kiến công kích phương án thoát lũ qua kênh Vĩnh Tế, Hải nhận xét: “Mình tin rằng phương án của mình đúng. Thầy Xuân – Tiến sĩ Võ Tòng Xuân hiệu phó Đại học Cần Thơ, thầy Tiến phó giáo sư Đào Công Tiến, hiệu trưởng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh và lãnh đạo nhiều tỉnh miền Tây ủng hộ quan điểm này. Có người nhạo báng mình là kẻ ngoại đạo không hiểu biết chuyên môn, nói liều. Đúng sai thời gian sẽ trả lời. Cuối cùng thì thời gian đã trả lời cho Hải bằng quyết định chuẩn thuận của chính phủ đồng ý phương án thoát lũ Đồng Bằng Sông Cửu Long ra ba hướng: Vịnh Thái Lan qua kênh Vĩnh Tế, cửa Tiểu thuộc Sông Tiền và sông Vàm Cỏ Tây. Phương án thoát lũ qua kênh Vĩnh Tế được chuẩn thuận, vậy anh có tham gia thực hiện không?”. Hải nói: “Được chấp thuận là mừng rồi. Điều ấy nói lên rằng mình đã đúng. Còn việc giao cho ai, đơn vị nào làm là quyền của Chính phủ. Mình không cần tìm danh lợi ở đây. Cái chính là kênh Vĩnh Thế sẽ được đào, mùa lũ đến, bà con nông dân Thốt Nốt – Cần Thơ quê mình cũng như đồng bào Đồng Bằng Sông Cửu Long không gặp thảm cảnh nhà trôi, người chết, mùa màng cây trái trồng cấy bao năm, tốn hao tiền bạc phút chốc tan theo sóng. Như thế coi như mình đã trả được món nợ đồng bằng điều mà mình luôn day dứt mà chưa thực hiện được.
Vũ Hữu Trường Điền- Trí Thức Trẻ – số 20 – tháng 2 – 1997.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *