Chàng phù thủy của nhạc soul

Mọi người biết ông từ các ca khúc nổi tiếng: Georgia on my mind, hit the road jack, what’d i say hay I got a woman. Là hình tượng người bán đĩa hát mù lòa trong phim blues brother. 66 sáng tác của ông do chính ông thể hiện đã lọt vào danh sách những ca khúc hay nhất thế giới, trong đó 7 chiếm vị trí số 1. 12 lần đoạt giải thưởng lớn Grammy. Ngôi sao với tên ông đã có mặt tại đại lộ những tên tuổi vĩ đại của nền công nghiệp giải trí Holywood và New york. Frank Sinatra nói về ông, rằng “Ray Charles là thần đồng độc nhất của nền công nghiệp giải trí là một trong những số nghệ sĩ vĩ đại nhất thời đại”. Ray Charles Robinson sinh ra đã 66 năm trước ở Albany bang Georgia, Mỹ và trưởng thành ở Greenville, ở Florida. Thuở 5 tuổi, Ray Charles mắc bệnh quáng gà. Gia đình chìm đắm trong nghèo túng bố là công nhân đường sắt không có tiền thuốc thang cho đứa bé, và năm sau đó Ray Charles trở nên mù lòa. Nhờ năng khiếu bẩm sinh, tại trường dành riêng cho trẻ em mù ở St. Augustine, cậu bé nhanh chóng làm chủ kỹ năng sử dụng vài ba nhạc cụ như dương cầm, đàn óc – gan, kèn saksofon, kèn clarinet. Ray Charles cũng học sáng tác và ghi nhạc bằng hệ chữ nổi Braille. Năm 15 tuổi năm 1945 mồ côi cả bố và mẹ, Ray Charles đã bắt đầu cuộc sống tự lập với tư cách là một ca sĩ kiêm nhạc công. Cậu lăn lộn từ quán trà này sang ban nhạc khác, khởi đầu ở Florida và sau đó bờ biển phía tây. Hai năm sau đó, nghệ sĩ trẻ định cư ở Seattle, nơi anh lập ra ban nhạc của chính mình, chơi theo trường phái Cuont Basic. Tại đây, Ray Charles quen biết Quincy Janes và hai nhạc sĩ khởi xướng trường phái nhạc Jaz mới. Quincy chơi kèn, còn Ray Charles đàn dương cầm. Mối quan hệ sau này đã kết trái bằng nhiều tác phẩm làm rung động trái tim hàng triệu dân Mỹ. Năm 1954, Ray Charles ký hợp đồng với hãng sản xuất đĩa hát Swingtime, theo đó, ông cho thu những tác phẩm đã nổi tiếng của chính mình, thuộc giai điệu nhạc blues. Tại đây đã ra đời ca khúc nổi tiếng “Confession Blues” và Baby Let Me Hold Your Hand. Ba năm sau, nghệ sĩ chuyển sang hãng sản xuất lớn hơn Atlantic, nơi chịu ảnh hưởng của trường phái Rhythm và blues, Ray Charles bắt đầu phát triển phong cách của chính mình. Trong những sáng tác mới, Ray Charles sử dụng âm lượng mãnh liệt của các nhạc cụ dây.Với phương thức này, Ray Charles trở thành người tiên phong của trường phái nhạc Soul. Thính giả đắm say sự thể hiện nồng cháy và đầy nhiệt huyết những ca khúc như It should have been me, mess around, don’t you know.Tuy vậy, thành đạt lớn nhất vẫn thuộc về ca khúc I got a woman năm 1954, tác phẩm trở thành đỉnh cao của trường phái nhạc Soul, được biểu diễn lại qua nhiều siêu sao nhạc nhẹ thế giới, trong đó có hoàng đế nhạc Pop, Elvis Presley. Trong ca khúc này, Ray Charles đã lợi dụng mô típ một lời văn trong Thánh kinh My Jesus is All the world to me. Bằng cách này, Ray Charles đã xâm phạm đến sự linh thiêng truyền thống của người da đen thay đổi nội dung tôn giáo một câu hát Thánh kinh trong nhà thờ, đưa vào ca khúc mang màu sắc ái ân đời thường. Lời một bài thánh kinh khác. This little light of Mine được đổi thành this little girl of mine một trong những sáng tác nổi tiếng nhất của Ray Charles mang tên Hallelujah, I love het so cũng có thể được coi như một quốc ca tôn giáo, một khi chỉ thay đổi vài ba từ. Trái lại, sáng tác đỉnh cao của Ray Charles trong thời kỳ tìm tòi sự đổi mới là ca khúc What’d I say thí dụ điển hình nhất cho sự giao duyên giữa giai điệu thánh ca truyền thống với blues. Ray Charles khéo léo oa chứa vào ca khúc cảm xúc căng thẳng và tình cảm nồng cháy không khác gì một phù thủy để rồi đến điểm đỉnh với sự trợ giúp của dàn đồng ca và dàn nhạc dây tạo nên hiệu quả thật bất ngờ. Từ năm 1960, Ray Charles bắt đầu chơi cho hãng đĩa hát ABC Paramount và ngày càng chuyển sang phong cách thương mại. Những sáng tác dịu dàng hơn. “Georgia on My Mind” là ca khúc biểu trưng của thời kỳ này và cả nước Mỹ bị say đắm bởi nó. Tác phẩm được coi như đỉnh cao của nền âm nhạc giải trí thế giới. Ít lâu sau xuất hiện liên tiếp những kiệt tác mới của Ray Charles như: Hit the Road Jack, I can’t stop in loving you và Unchain My heart. Những sáng tác cuối mang đậm nét giai điệu nhạc Country and Western. Trong những năm 1964 đến năm 1966, sự nghiệp Ray Charles đột ngột đổ vỡ vì tệ nghiện ma túy. Nghệ sĩ phải điều trị cai nghiện. Và sự trở về không mấy tốt đẹp. Ngày càng hiếm những sáng tác đỉnh cao mang phong cách đặc trưng Ray Charles. Thảng hoặc lóa sáng ánh hào quang, thời vàng son là các ca khúc “Let’s go ghet stoned” và “I don’t need no doctor”. Tuy nhiên, giới hâm mộ vẫn thích nghe hơn những tác phẩm chuyển thể của chàng phù thủy nhạc Soul từ những kiệt tác hiện đại, dạng như Yesterday và Eleanet Rigby của ban nhạc thần thoại Beattles. Thập kỷ 70 của Ray Charles đầy ấp các chương trình biểu diễn khắp toàn cầu và những sáng tác chuyển thể tuyệt vời các ca khúc của Stevie Wonden hay Sail Away của Randy Newman. Năm 1980 Ray Charles sắm vai trong bộ phim lừng danh Blues Brothers. Ông cũng bắt đầu thời kỳ rạng rỡ bằng hàng loạt chương trình độc diễn và song diễn với các siêu sao như B. B. King, Gladys Kright, Milt Jackson và Chaka Khan. Album we are the world năm 1985 mang lại cho Ray Charles thành công vang dội. Thập kỷ 90 đưa đến cho “Chàng phù thủy nhạc soul ba đĩa hát tuyệt vời: “Would You Believe, My world và đĩa hát mới xuất bản đầu năm nay, strong love affair. Những sáng tác khẳng định giá trị nghệ thuật tuyệt hảo của nghệ sĩ người bằng giọng ca vàng và tai nghệ sử dụng điêu luyện các nhạc cụ, đã tạc vào lịch sử âm nhạc giải trí những dấu ấn không dễ phai mờ.
Vinh Thu- Trí Thức Trẻ – số 19 – tháng 1 – 1997.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *