Category Archives: Văn hóa dân tộc

Sưu tầm các bài viết hay về văn hóa dân tộc

Các loài chim Niệc

NIỆC ĐẦU TRẮNG

Loài chim, họ Hồng hoàng. Gặp ỏ Việt Nam, Đông Dương, Tây Nam Thái Lan, Malaixia, Xumatra và Bocnêo. Chim đực trưởng thành đầu, cổ, ngực, phần trên bụng, mút cánh và đuôi trắng phớt màu nhạt. Phần còn lại của bộ lông đen. ơ gáy có mào lông dày. Mỏ khoẻ và đẹp, có màu đen nhạt, mũ trên mỏ nhỏ và hẹp. Chim cái trưởng thành giống chim đực nhưng lông cổ và phần dưới đen. Chim non gần giống như chim cái nhưng đuôi đen, mút lông trắng. Mắt vàng đỏ nhạt. Da mặt xanh, xanh xỉn. Chân đen. Sống định cư và làm tổ chủ yếu ở rừng, quanh đồi cây tháp dưới khoảng 900m. Có thể nhận biết chúng bằng tiếng kêu to nơi kiếm ăn. Là nguồn gen quý hiếm.

Continue reading

Sự tích Đình cũ

Làng Đa Sỹ cũng như nhiều làng quê Việt Nam khác rất chú trọng đến ngôi Đình. Có lẽ từ thuở làng còn mang tên Huyền Khê, Đan Sỹ, các cụ đã xây dựng một ngôi Đình ở giữa khu dân cư (xóm Bắc bây giờ), mà những người dân Đa Sỹ từ năm 1960 về trước ai cũng biết ngôi Đinh đó, nhân dân gọi là Đình cũ để phân biệt với ngôi Đình hiện nay ở đầu làng. Đình cũ nằm ở: phía Đông giáp ao nhà cụ Quản nay là nhà bác Kiến Huyên, phía Nam là quán hát Trống quân và đường làng đi từ cổng Danh ra chợ Đan, phía Tây là đường ngõ vào nhà cụ Lý Nghĩa và nhà thờ họ Hoàng, phía Bắc là ao nhà cụ Tuân.

Continue reading

Giai thoại làng Đan Sỹ

Thuở ấy, vào đầu thế kỷ 16. khi Đức Ông Hoàng Đôn Hoà – người con của quê hương nổi danh với những bài thuốc lấy từ cây cỏ ở xung quanh sao tẩm làm thuốc chữa bệnh hiệu nghiệm, cứu sống được nhiều người nhất là vào những năm niên hiệu Nguvên Hoà (1533-1548). ông được dân chúng khắp vùng từ già đến trẻ tôn xưng Ông là vị Phúc tinh và, làng Huyền Khê đã được chúng dân xa gần biết đến và kéo đến lấy thuốc chữa bệnh rất đông. Tài danh của ông vang đến triều đình, rồi Ông được triệu vào Kinh chữa bệnh cho con gái vua. Sau khi chữa khỏi bệnh cho con gái vua. Ông được nhà vua cho người con gái ấy nên vợ nên chồng. Nhà vua cũng muốn giữ ông ờ lại triều đình làm việc tại Viện Thái y. Hai con người, một lương y đức độ, một thục nữ dịu hiền tràn đầy lòng nhân hậu yêu thương chúng dân, đôi vợ chồng ý hợp tâm đồng đã nhất định xin dược trở về quê hương, nơi thôn dã để tiếp tục làm thuốc cứu dân cứu đời chứ không ở lại trong Kinh hưởng vinh hoa phú quý.

Continue reading

Làng Hoa, làng Sẽ và làng Huyền Khê

Làng Hoa và làng Sẽ

Các cụ kể rằng từ xưa lắm rồi làng Huyền Khê vốn là ở xóm đầu làng kéo đến giữa làng bây giờ. Vì làng nằm bên con suối (Khê) có nước màu huyền nên gọi là Huyền Khê. Con suối đó là sông Nhuệ ngày nay. Cư dân ở làng Hoa và làng Sẽ dần dà kéo về cư tụ làm cho làng Huyền Khê to lên đông thêm. Vào thời kỳ rất xa xưa nữa có một con sông thông thương giữa sông Đáy và sông Nhuệ là ranh giới giữa làng Đa Sỹ với làng Nhân Trạch, Văn Nội ngày nay. Người Đa Sỹ ở làng Hoa thuở ấy đã khai phá vùng ven sông này tạo nên các xứ đồng từ Sạc Thượng (giáp với Văn La. Văn Nội) chạy dài hàng cây số về Bún về Mả Thí, Đồng Xa, Đống Trắng gần với Khê Tang bây giờ. Còn về làng Hoa thì dấu tích làng Hoa là xứ đồng Đường Hoa và quán Đường Hoa. Những chân ruộng cao quanh quán Đường Hoa mà bờ ruộng còn đắp bởi những chum, những vại. những lọ, những chình bằng sành là dấu tích tường nhà xưa đấy.
Dâu tích làng Sẽ là xứ đông chùa Sẽ. Và tất cả những ai sinh ra trước năm 1980 hẳn không thể quên hai toà nhà ngói của ngôi chùa Sẽ với bệ đá. cột đá, bia đá, với cây đa cồ thụ xum xuê. Di tích chùa Sẽ cùng di tích làng Hoa đã mất chỉ ba chục năm nay chứ mấy. Nay chỉ còn lại cái tên từ thời sơ khai ấv. Nên ngôi chùa Sẽ xưa chính là trụ sở Hợp tác xã Nông nghiệp Đa Sỹ bây giờ. Continue reading

Các gò mộ tại ngôi làng cổ

Đa Sỹ là vùng đất cổ, nơi đây tiếp giáp với Hữu Hoà, Văn Nội đã được khảo sát một số di chỉ gò mộ cho thấy thuộc đời Đông Hán. Vậy Đa Sỳ với 72 gò mộ lớn nhỏ cao thẩp khác nhau từ xa xưa vẫn còn đó, cũng là dấu tích của một vùng quận huyện thuở bấy giờ (GS. Trần Quốc Vượng nói tại Hội nghị tổng kết khảo sát di tích lịch sử vãn hoá danh nhân làng Đa Sỹ tháng 6 năm 1986). Trong số các gò mộ trên thì to nhất, cao nhất là hai Đống Trê (Đổng Trê trên và Đống Trê dưới) tổng diện tích 1 mẫu 2 sào 10 thước, có hình dáng như hai con rùa đang vờn hòn ngọc. Hòn ngọc cũng là một đống nhỏ nằm xa xa chừng 300-400m ở giữa khoảng cách hai Đống Trê, mới bị san bằng do sử dụng máy cày trên đồng ruộng (vào khoảng những năm 1980). Tiếp đến là Đống Dấm rộng 4 sào là đất di tích lịch sử của Họ Hoàng Ba Chi, rồi đến các đống Đường Trạch rộng 2 sào, cao như cái đẳng; Các đổng Bán Bánh, Đồng Quýt, Đổng Mã Yên rộng hơn 1 sào; Các đổng Đường Gạo, Bồ Đa,., nhỏ hơn. Ở trong làng có hơn 50 gò đống, những nhà ở gần xâm chiếm dần, cuối cùng dân làng tổ chức bán rẻ cho những nhà ấy lấy tiền làm đường bê tông phù lên đường gạch cũ của làng. Nhiều gò đổng rất thiêng như gò Tràng Can dài 72 ngũ, chỗ rộng nhất 2 ngũ, chồ hẹp nhất 1 ngũ 2 xích 5 thốn chạy dài từ nhà cụ Hai Bách, cụ Cả Mùi, cụ Ba Kình đến nhà ông Cả Ty. Khu Vườn học cũng có 3 gò nay chỉ còn dẻo đất nhỏ ở sân nhà ông Lợi Vinh. Cả làng bây giờ chỉ còn lại hai cái lăng mà người xưa xây tại gò đấy để cả xóm thờ cúng gọi là thờ Sơn Thần của xóm.

Continue reading

Làng cổ Việt Nam

Gối lên bờ Tây của Sông Nhuệ, cách trung tâm kinh đô Thăng Long và Quốc Tử Giám chừng 10.000m về phía Tây, những ngôi làng cổ như làng Hoa, làng Sẽ, làng Thượng hợp cư lại với làng Huyền Khê rồi đổi thành Đan Sỹ và sang giữa thế kỷ 18 đã đổi tên thành làng Đa Sỹ.

Continue reading