Biện chứng luận trị

Bí quyết thành công trong hai ca chữa bệnh kể trên đều là nhờ vào sự biện chứng tinh tường và chính xác. Trước nhất chứng trong Đông Y không đơn thuần là một triệu chứng hay một trạng thái cụ thể. Chứng được dùng để khái quát toàn bộ nguyên nhân gây bệnh, các nhân tố có khả năng sinh bệnh, vị trí bệnh – bệnh vị, tính chất và cơ chế phát sinh bệnh – bệnh cơ, cho đến khả năng chống bệnh – sức đề kháng của cơ thể. Chính vì thế nen chứng thường gọi là chứng hậu, “hậu” là toàn bộ tình hình và mức độ biến đổi của sự vật. Còn “luận trị” là dựa vào cơ sở của “biện chứng” để xác định nguyên tắc trị liệu. Muốn luận trị, trước hết cần biện chứng. Biện chứng là tiền đề và cưa cứ của luận trị. Luận trị là những thủ đoạn những phương pháp giải trừ bệnh tật. Luận trị cũng là mục tiêu chủ yế của biện chứng. Thêm nữa, luận trị cũng là hình thức để kiểm tra xem biện chứng có chính xác hay không. Biện chứng luận trị là hạch tâm của y lý Đông Y. Nó cũng là một trong những bí quyết quan trọng nhất trong y đạo cổ truyền. Chính Biện chứng luận trị đã tạo nên sự khác biệt căn bản giữa Đông Y và Tây Y. Trước nhất, Biện chứng luận trị khác với phương pháp được gọi là đối chứng trị liệu tức là lối chữa bệnh nhằm loại trừ các triệu chứng cụ thể như đau đầu chữa đầu, đau chân chữa chân, thấy đau chữa đau, thầy phù chữa phù… Biện chứng luận trị cũng khác với phương pháp đối bệnh trị liệu tức là phương pháp đối với mỗi loại bệnh thì dùng những phương thuốc hoặc phương pháp cố định để chữa. Quan niệm Biện chứng luận trị có mức độ tổng hợp cao hơn. Nó cho rằng trong những giai đoạn khác nhau của cùng một bệnh, có thể xuất hiện những chứng hậu khác nha. Ngược lại đối với những bệnh khác nhau, trong quá trình diễn biến cũng có thể xuất hiện những chứng hậu giống nhau. Do đó tuy cùng là một bệnh nhưng do chứng hậu khác nhau nên cách chữa cũng khác nhau như vậy trong Đông Y gọi là đồng bệnh dị trị, còn như tùy bệnh là khác nhau, mà những chứng hậu lại giống nhau thì cách trị cũng giống nhau dị bệnh đồng trị. Quay lại câu chuyện chữa bệnh kể trên có thể thấy, nhờ có tài biện chứng và luật trị tinh tường mà Nguyễn Qúy đã xác định được phép trị rất linh hoạt và dùng thuốc rất giản dị mà chính xác. Còn câu chuyện về Hoa Đà thì mặc dù hai người bệnh có triệu chứng bên ngoài giống nhau song sau khi tiến hành xem kỹ lưỡng và biện chứng của hai người khác nhau một người bị ngoại cảm một người bị nội cảm, cho nên cách chữa trị khác nhau và kết quả đều mãn ý cả. Tóm lại, Biện chứng luận trị là căn cứ vào sự phân tích tỉ mỉ và toàn diện các chứng trạng cụ thể ở người bệnh, từ đó tìm ra được trị pháp cách trị. Trên cơ sở phép trị đó, có thể tùy theo từng điều kiện cụ thể mà sử dụng linh hoạt những phương pháp thuốc hoặc biện pháp nhất định. Biện chứng luận trị LÀ MỘT TRONG những bí quyết quan trọng nhất của Đông y và đó cũng là một tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá trình độ của một người thầy thuốc Y học cổ truyền.
Thái Hư – Trí Thức Trẻ – số 27 – tháng 9 – 1997.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *