Ao làng

Đa Sỹ xưa có hơn 50 cái ao lớn nhỏ rải khắp các xóm. Ao lớn nhất, đẹp nhất là ao Ngoẹ ở xóm cống Xi của nhà cụ Chánh Duật. Nó to đẹp nhất bởi chẳng những về diện tích rộng 5 sào có dư mà còn bởi nó được tạo dựng lên từ đời cụ Huvện người họ Trịnh (ở cuối thế kỷ 18) là cụ Tổ của nhà cụ Duật nhằm tạo một cảnh quan sơn thuỷ hữu tình cho nhà thờ và vườn thờ Cụ. Xung quanh ao được bó vỉa, phía nhà thớ được xây tường hoa. Trẻ con trong làng suốt ngày bơi lội tấm rửa ùm ùm trong ao nước rộng và sạch sẽ này. Các ao khác cũng đều từ mười thước đến vài ba bốn sào. Chúng được thông với nhau bằng hệ thống cống rãnh nhằm trước nhất là để thoát nước cho làng, sau thì của gia đình nào thì gia đình ấy thả rau muống để người ăn, thả bèo để nuôi lợn và cho xóm ngõ tắm rửa giặt rũ. Vì vậy trong làng rất hiếm có trường hợp ao tù nước đọng. Các ao phần lớn không nuôi thả cá. mà chỉ có cá mạt. Riêng ao Đình được làng nuôi thả cá để lấy cá chia cho các giáp làm cỗ, làm gỏi cúng Thiên Quan cầu an vào sáng ngày Ram tháng Hai Âm lịch hàng năm.

 

Nước ăn của dân làng chủ yếu là nước giếng đất và nước mưa. Tuy gần sông nhưng không ăn nước sông vì “Tiếc thay hạt gạo tám xoan/ Nấu nồi đồng điếu lại toàn nước sông”. Nước mưa chỉ có những nhà khá giả có nhà ngói mới xây bể chứa nước mưa ăn uống đủ quanh năm. Nhà nào không có mái ngói thì trồng cây cau cũng để lấy nước mưa từ ngọn cau chứa vào bể nhỏ, vào chum vại để pha trà quanh năm. Cả làng thuở xưa có 4 giếng đất bố trí ở gần như 4 hướng Đông – Tây – Nam – Bắc của làng. Đó là giêng Chùa ở ngay cửa chùa Lâm Dương Quán (phía Bấc làng), giếng Am nẳm trên đất làng Mậu Lương xưa, ở phía Đông, giếng Ngò (do gia đình cụ Ngò cung tiến đất và đào) ở phía Nam. Giếng Tây ở phía Tây. Từ đầu thế kỷ 19 khi cụ An Nguyên Bá Xuyên vê lập dinh ở làng, Cụ cho đào 1 giêng lấy nước ăn tại cửa Dinh nên giếng ấy gọi là giếng Danh (đọc chệnh âm Dinh). Trong năm giếng kể trên có lẽ giêng Am có việc gì đó không lành đã xảy ra nên từ đầu thê kỷ 20 đă bị hoang phế, không thấy ai lấy nước về dùng. Giêng Chùa vừa nhỏ, vừa nông cũng chỉ có nhiều nước vào mùa hè. Người dân trong làng quanh năm kĩu kịt gánh nước giêng Ngò, giếng Tây và giếng Danh về ăn, vì các giếng này khá sâu lại rộng, mạch nước tốt. Đã thể giếng nào cũng được giống bèo ong phủ kín cho nên nước đã trong lại mát. Môi giếng đều xây càu. cầu có nhiều bậc tiện lợi cho viêc gánh nước quanh năm. Các giếng này 30-40 năm nay bị ô nhiễm nặng và từ đó người Đa Sỹ chủ yếu ăn uống bàng nước mưa, một sô gia đình ăn nước giêng khoan tự xử lý.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *