Monthly Archives: June 2016

Kinh doanh cầu thủ

Khi các bác sĩ chuyên môn của câu lạc bộ Inter Mediolan khám siêu sao người Nigienia Kanu vô địch Olympic, cầu thủ được người Ý mua với giá là 2 triệu đô la Mỹ, kết quả lại cho thấy rằng, Kanu bị bệnh tim. Lãnh đạo câu lạc bộ đòi Ajax Amsterdam phải trả lại tiền và tố cáo họ can tội lừa đảo… tại phương tây, đã từ vài năm không ai ngạc nhiên trước thực tế trong bóng đá hiện đại con gà mái đẻ trứng vàng không phải là cuộc chơi trên sân bãi, mà từ nghệ thuật buôn bán cầu thủ. Học theo cách làm này, ngay tại Ba Lan nơi tại mỗi trận đấu, trung bình chỉ bán được khoảng 3 nghìn vé, giới chức bóng tròn địa phương cũng bắt đầu công việc, nhập hàng tươi sống để vỗ béo dạy nghề rồi bán. Tháng 11 năm 996, ông A Ptak, chủ câu lạc bộ Uadi đưa về Ba Lan 20 chàng trai trẻ Brazil. Trước đó, việc đầu tư xây dựng trung tâm chợ trời là phi vụ làm ăn mang lại cho A. Ptak món lời nhất. Bây giờ, sau khi mua khu sân bãi ở ngoại ô thành phố, nhà doanh nghiệp đã cho ra đời phân hiệu đầu tiên của trường tư thục đào tạo cầu thủ quốc tế. Tại đây, ngoài 20 học viên hàng hóa mới từ Brazil còn hai huấn luyện viên người Brazil nhân viên mát xa, phiên dịch 18 cầu thủ trẻ nhất mới 15 tuổi, và hai chiến binh đủ sức gia nhập đội ngoại hạng. Nhà doanh nghiệp Ba Lan, qua trung gian tòa đại sứ Brazil, đã ký hợp đồng 10 năm với số cầu thủ trẻ trên “Công tác với tôi là một doanh nghiệp Đức, người có mạng lưới thợ săn lành nghề chuyên tìm kiếm mầm non tài năng trẻ. Suốt cả năm trời, họ đi khắp Brazil và lựa chọn ứng cử viên để rồi cuối cùng, tôi tụ mình quyết định A Ptak tâm sự tôi muốn dạy cho họ ngoại ngữ và kỹ năng sử dụng máy tính. Họ được nuôi dưỡng, trang bị quần áo và mọi vật dụng cần thiết cho việc luyện tập. Ngoài học bổng, sẽ có tiền thưởng cho các trận thi đấu, có thể không lâu nữa, một số trong họ sẽ tìm được chỗ đứng trong các câu lạc bộ địa phương, những chàng trai xuất sắc nhất chắc chắn muốn vượt biên giới, sang sân bãi Tây u. Ngày nay như phương Tây, ở Ba Lan mở trường bóng đá là công việc kinh doanh hiệu quả cao hơn so với nhiều ngành kinh doanh khác. Tôi ngạc nhiên khi ở một số quốc gia khác, người ta vẫn không nghĩ đến điều đó. Thời gian tới, chúng tôi dự kiến sẽ thâm nhập thị trường Nigieria và Rumani, điều quan trọng là đất nước đó phải nghèo và bóng đá là môn thể thao được tuổi trẻ ưa chuộng. Khi ấy, có thể chọn món hàng vừa rẻ, vừa tốt A Ptal khẳng định. Không chỉ Ba Lan, ngày nay thật khó kiếm tiền nếu chỉ trông vào câu lạc bộ bóng đá. Thay vào đó, việc buôn bán cầu thủ lại kiếm rất nhiều lãi. Đã từ lâu, không ít câu lạc bộ vụ xuất khẩu thường xuyên cầu thủ xuất sắc nhất. Trường lớp kiểu này, đã ngót nửa thế kỷ, rất thịnh hành tại Hà Lan và Bỉ, có thể mang lại khá nhiều lợi nhuận, ngay cả ở Ba Lan nhà doanh nghiệp J. Kopa nói tiếp. Đó là công việc làm người ta liên tưởng tới ngành buôn chuối. Lái buôn nhập vào châu âu chuối xanh, sau thời gian nhất định, chuối chín và được tung ra thị trường. Về lợi nhuận, có thể tính, một khi trung tâm xuất xưởng chừng 5 cầu thủ cho các đội bóng địa phương và hai cầu thủ sang câu lạc bộ Tây u. Các doanh nhân Ba Lan thường lui tới châu Phi, Nam Mỹ và Belarus. Tuy vậy, không dễ tìm mua cầu thủ tốt. Hiện đã có trên 350 chàng trai từ lục địa đen khoác áo các Câu lạc bộ mạnh nhất châu u. Tại giải Olympic châu Phi ở Zimbaue hay giải vô địch châu lục ở Cộng hòa Nam Phi, trên lễ đài dày đặc phái viên các câu lạc bộ mạnh nhất Tây u như Inter, Ajax và MU. Câu lạc bộ vô địch Anh phá kỷ lục, thu 30 triệu đô la Mỹ cho một năm, thế nên không khó ngạc nhiên, khi các doanh nghiệp Ba Lan thường chỉ mua được lớp cầu thủ loại hai. Tuy nhiên, giới đào tạo dám chắc rằng, họ có năng khiếu tự nhiên, có khi người ta phát hiện ra, chúng ngay trên đường phố, đá chân đất, người cởi trần không ai dạy chúng đá bóng nhà nghề. Họ đến châu u với hy vọng tìm cuộc đời mới phòng ở trong khách sạn, trang bị luyện tập và tiền tiêu vặt. Một trong những phi vụ làm ăn lãi to nhất ngành kinh doanh này ở Ba Lan thuộc về lãnh đạo Câu lạc bộ Miliarder. Họ mua chàng trai châu phi Norman Mapeza với giá là 140 nghìn đô la Mỹ để rồi 7 tháng sau, bán cho câu lạc bộ Hy Lạp Galatasaray Stambun với giá là 5 trăm nghìn đô la Mỹ.
Đào Mai Hương- Trí Thức Trẻ – số 19 – tháng 1 – 1997.

Rối loạn hoccmon những phiền toái của đấng mày râu

Quá trình già nua của phái mày râu diễn ra không rõ rệt như phái đẹp. Thoạt đầu xuất hiện khó khăn trong sinh hoạt giường chiếu, tức sự sa sút phong độ các lần chung đụng, những biểu hiện “lực bất tòng tâm”, và sự mất dần khả năng “nhân giống”.
Những triệu chứng tiếp theo là thỉnh thoảng chóng mặt, thân nhiệt tăng cao, loạn nhịp tim, đau xương sống và đầu gối, những khó khăn về trí nhớ, rụng tóc và khô da. Những dấu hiệu bất thường đó thường kèm theo hiện tượng rối loạn tâm lý như cáu giận vô cớ, cảm giấc khó chịu, bực bội, khó ngủ, sự chán đời xuất hiện thay đổi cùng những giai đoạn phong độ hứng khởi, những bùng nổ thái quá năng lượng bột phát. Dẫu vậy, trong thực tế chỉ có số lượng không nhiều đấng mày râu – nạn nhân của những “triệu chứng bất thường” gõ cửa bác sĩ chuyên khoa. Lý do thật đơn giản – tự nhiên, đa số các nền văn hóa của nhân loại đều đòi hỏi đấng mày râu phải là một con người khỏe mạnh, cường tráng và cứng rắn. Vậy nên thật xấu hổ nếu tự thú nhận “sự hèn kém” của bản thân. Mãi tới lúc bị nhồi máu cơ tim hay những bệnh khác thuộc hệ tim mạch, người ta mới nhìn mình một cách nghiêm túc.
Một thực tế khác chỉ ra rằng, nhồi máu cơ tim, xuất huyết não, ung thư, chứng loãng xương và thậm chí đến bệnh Alzheimer ngày càng có mối liên hệ chặt chẽ với những rối loạn hooc – môn xuất hiện ở đấng mày râu cao tuổi. Dường như sự hạ thấp nồng độ testoteron dẫn đến yếu kém khả năng ân ái, những khó khăn trong việc “huy động sức mạnh hỏa lực” và tính khí thay đổi thất thường. Người ta cũng xác định rằng, androgen là yếu tố cần thiết cho hoạt động bình thường của hệ xương, cơ bắp, hệ thần kinh trung ương và hệ sinh dục. Trong khi ấy từ tuổi 50, và thậm chí 40, tự nhiên cơ thể đấng mày râu sản xuất ngày càng ít testosteron. Đồng thời sản lượng estrogen vẫn duy trì ở mức độ ổn định.
Gần đây báo chí Mỹ đề cập khá nhiều đến vấn đề đàn ông muốn kéo dài tuổi thanh xuân. Một trong các phương án được gới thiệu và điều trị bằng testosteron – Giáo sư Joyce Tenover, nhà sinh lý học thuộc đại học Y khoa ở Atlanta nói. Tuy vậy, trước khi phương pháp trở thành biện pháp phổ biến đại chúng, cần thiết phải trả lời hai câu hỏi. Thứ nhất, hooc – môn này có làm thuyên giảm những triệu chứng liên quan đến sự già nua sinh học hay không (như loãng xương, teo cơ, suy giảm khả năng ân ái, sút kém năng lượng, thế lực, gia tăng hiện tượng bất lực và cảm giác chán chường) hoặc loại trừ chúng. Thứ hai, phải xác định được mức độ mạo hiểm của liệu pháp này. Những nghiên cứu khởi đầu cho thấy rằng, việc điều trị bằng hooc – môn có thể ảnh hưởng đến sự thay đổi độ dày của xương và trọng lượng cơ bắp. Đến nay người ta vẫn chưa chứng minh được mối liên quan của liệu pháp này với bệnh u xơ tuyến tiền liệt – căn bệnh tai quái khá phổ biến trong phái mày râu. Cũng xuất hiện quan điểm cho rằng, chỉ có khoảng từ 10 đến 15% đấng mày râu có thể áp dụng liệu pháp testostreon.
Biện pháp đối chứng của liệu pháp testostreon là duy trì trạng thái cân bằng giữa nồng độ testostreon và estrogen. Cách đạt tới mục đích không phải bằng con đường bổ sung thêm testosteron, mà hạ thấp nồng độ estrogen thông qua việc đưa vào cơ thể một hợp chất hóa học mới.
Kết quả của những nghiên cứu đã được áp dụng trong điều trị bệnh u xơ tuyến tiền liệt, chứng bệnh dễ nhận biết qua hiện tượng bí đái. Trước đó người ta cũng xác định được rằng, trạng thái mất cân bằng giữa testostreon và estrogen (nồng độ estrogen cao hơn) có thể kích thích sự phát triển trầm trọng căn bệnh trong phái mày râu sau tuổi 50. Những rối loạn trong tiểu tiện có thể kèm theo hiện tượng tiểu tiện ra máu đau đớn do viêm nhiễm nặng. Trái lại, việc đi tiểu vặt nhiều lần trong đêm càng làm cho cơ thể mệt mỏi, rệu rã. Việc thiếu nghỉ ngơi ban đêm kéo dài ắt dẫn đến những rối loạn tâm lý như bực tức vô cớ, lo âu thái quá.
Những triệu chứng trên – giống như trường hợp phụ nữ mãn kinh – có thể, nhưng không bắt buộc xuất hiện các chuyên gia trấn an. Tuy vậy, theo số lượng thống kê ở nhiều quốc gia, gần như cứ hai đấng mày râu sau tuổi 50, có một là nạn nhân của chứng bệnh “phát phì” tuyến tiền liệt. Trong nhiều năm, người ta giải quyết các căn bệnh chủ yếu bằng con đường phẫu thuật. Ngay thập kỷ trước, khoảng 40% các ca phẫu thuật kết cục tử vong. Và cứ 5 người lành bệnh lại tái phát sau phẫu thuật. Nhiều người trong số họ cũng ca thán vì rối loạn đời sống sinh lý – Vì sợ ảnh hưởng đến khả năng sinh hoạt giường chiếu, nhiều người không chấp nhận sự can thiệp bằng phẫu thuật. Vấn đề càng trở nên trầm trọng, khi ngày càng có nhiều đấng mày râu trước tuổi 50 trở thành nạn nhân của căn bệnh này – Giáo sư Louis Denis thuộc Tổ chức y tế thế giới khuyến cáo – Đàn ông mong muốn duy trì “đến hơi thở cuối cùng” khả năng sinh hoạt giường chiếu – Giáo sư Denis nói tiếp. Không ít đấng mày râu “đi bước nữa” ở nửa cuối cuộc đời và hy vọng xây dựng gia đình mới. Họ đòi hỏi những phương pháp không can thiệp từ bên ngoài. Cách đây không lâu thị trường rao bán chủ yếu các loại thảo dược. Tại Đức, thí dụ người ta đã ghi nhận được trên 50 loại thuốc điều trị chứng phát phì tuyến tiền liệt. Tuy vậy, những nghiên cứu nghiêm túc lại cho thấy rằng, đa số chỉ có hiệu quả không hơn gì placedo (thuốc vờ).
Trước thực tế như thế, phái mày râu sau tuổi 40 đành phải hy vọng vào tương lai, một khi khoa học hoàn toàn loại trừ được chứng phát phì của tuyến tiền liệt.
Trần Văn Đồn –Trí Thức Trẻ – số 31 – 1998

Thịt bò và thịt cá khác nhau thế nào về mặt dinh dưỡng

Thịt gà, vịt mềm và hơi lạt so với thịt bò, vì vậy, thường bị coi như kém thịt bò về mặt dinh dưỡng. Thịt gà vịt còn gọi là thịt trắng so với thịt bò (thịt đỏ), có giá trị dinh dưỡng khác nhau.
Thịt gà vịt cũng cung cấp chất sắt ngang với thịt bò?
Sai: theo lời giải thích của bác sĩ Jean Paul Curtay, chuyên gia dinh dưỡng trị liệu phụ nữ có nhu cầu nhiều hơn về chất sắt, vì họ có chu kỳ kinh nguyệt. Trẻ em đang sức lớn lên cũng cần nhiều chất sắt. Thịt gà, vịt hơi nghèo về chất sắt, nên không cung cấp đủ cho nhu cầu kể trên. Trái lại cơ thể nam giới không dễ dàng thải trừ chất sắt có dư. Trường hợp cơ thể nam thừa chất sắt không phải là hiếm có. Vì vậy, sự thiếu kém chất sắt trong thịt gà vịt lại có lợi cho nam giới. Hiện tượng thừa chất sắt cũng được ghi nhận nơi những phụ nữ từ 50 tuổi trở lên, khi họ không còn chu kỳ kinh nguyệt vào thời kỳ mãn kinh. Các nhóm người này có lý do chính đáng khi họ thích chọn dùng thịt gà vịt. Chất sắt thặng dư có khuynh hướng tăng thêm các bệnh trạng gây suy thoái cơ thể, và cũng còn là điều kiện thuận tiện cho việc tạo thành các gốc tự do, là nguy cơ của các bệnh tim mạch, ung thư.
Thịt gà vịt có lợi trong chế độ ăn uống cần ít chất Cholesterol?
Đúng phần lớn gà vịt cho chất thịt không mỡ xen vào các thớ… với điều kiện chỉ ăn phần thịt, bỏ da, vì da có nhiều chất béo. Thịt gà vịt ít chất béo, nhất là các axit béo bão hòa. Thịt gà vịt cũng chứa nhiều chất dẫn chất cho việc tạo Prostaglandine góp phần lớn vào việc ngăn ngừa tạo vững động mạch, vốn gây ra nhiều tai biến tim mạch. Hơn nữa, thịt gà vịt chứa một lượng khá cao vitamin B3, như 100 gam thịt thỏ có 13 mg vitamin B3 trong khi 100 gam thịt bò chỉ có 1 phần 2 lượng vitamin này. Vitamin B3 giữ vai trò trội nhất trong việc chuyển hóa chất glucid, các axit amin, và cũng góp phần làm giảm cholesterol
Thịt gà vịt là nguồn protein dồi dào?
Đúng đó là phẩm chất chính của thịt gà vịt mà các nhà dinh dưỡng học nhận thấy. Thịt gà vịt tiêu biểu cho khối lượng protein quan trọng từ 18 đến 23 phần trăm của toàn khối lượng, có nghĩa là ngang với thịt bò. Chỉ cần 1 lượng nhỏ thịt gà vịt là đủ đáp ứng nhu cầu protein hằng ngày của 1 người 1 gam cho 1 kg thể trọng. Vì vậy, thịt gà vịt lúc nào cũng được ghi trong chế độ ăn uống của các vận động viên. Thịt gà vịt cũng được khuyến dùng trong chế độ ăn kiêng để giảm cân, và loại thịt này cho ra ít calori.
Thịt gà nuôi thả rong có giá trị dinh dưỡng cao hơn gà nuôi nhốt trong chuồng?
Đúng về mặt di truyền, hai loại gà cùng có chung một nguồn gốc. Tuy nhiên, phẩm chất thịt con vật tùy thuộc cơ bản vào những gì mà nó ăn. Chất dinh dưỡng cho gà nuôi nhốt, cũng đúng cách, nhưng vẫn kém gà thả rong, gà nuôi nhốt bị thiếu một số axit béo cơ bản trong nhóm omega 3, có vai trò chính ngăn ngừa các chứng bệnh làm suy thoái. Hiện nay 1 gà nuôi nhốt có thể đạt 1,7 kg trong tuần. Gà to nhưng nhiều nước, thịt mềm, vị không đậm đà. Hai mươi lăm năm trước đây, phải mất từ 14 đến 16 tuần để đạt được cân nặng như vậy. Về phương diện khẩu vị, thịt gà chỉ có thể chấp nhận được, khi được nuôi ít nhất trong 12 tuần.
Khánh Chung- Trí Thức Trẻ – số 19 – tháng 1 – 1997.

Cấy ghép mô thần kinh não cho các bệnh nhân bại liệt

Theo giáo sư Valeri Bersnev, viện trưởng Viện phẫu thuật thần kinh mang tên A.L Polenov ở Peterburg từ 5 năm nay các bác sĩ của Viện đã tiến hành các ca phẫu thuật cấy ghép mô thần kinh não của bào thai cho hơn 40 trẻ em từ 2 tuổi đến 16 tuổi mắc bệnh bại liệt. Mô thần kinh dày 1 mi – li – mét, dài từ 15 đến 20 mm lấy từ não của các bào thai từ 8 đến 10 tuần tuổi. Những tế bào của mô thần kinh của bệnh nhân dần ổn định, những cơn đau ít xuất hiện. Sáu tháng tiếp theo, quá trình hồi phục diễn ra chậm lại, sau đó tình trạng tốt lên một cách rõ rệt. Ngoài bệnh bại liệt, các ca phẫu thuật thần kinh loại này còn góp phần chữa các bệnh khác như Pakinson, hẹp thị trường… Một cậu bé 13 tuổi mắc bệnh hẹp thị trường. Cậu bé nhìn thế giới xung quanh như nhìn qua chiếc ống nhỏ và hẹp. Sau ca mổ, thị trường của bệnh nhân nhỏ tuổi này rộng dần ra, như thế, mô não được cấy ghép vào đã phát triển và nhanh chóng bù vào phần thiếu hụt bẩm sinh trong não. Nhiều chú bé bị bệnh, yếu ớt đến nỗi còn không làm chủ được chiếc đầu của mình, sau ba năm phẫu thuật đã tự mình đi được, đọc sách báo… Tuy nhiên cho đến nay Bộ y tế Nga vẫn chưa cho phép tiến hành đại trà các ca phẫu thuật loại này. Có lẽ người ta vẫn e dè về khía cạnh đạo đức của việc lấy mô não của bào thai. Nhưng họ đã quên đi một điều khá quan trọng hàng năm tỷ lệ nạo thai ở Nga rất cao chỉ riêng trong năm 1995, ở Saint Peterburg đã có tới 79 nghìn ca nạo thai. Việc sử dụng các bào thai này để phục hồi chức năng cho những đứa trẻ tàn tật khác, đó là một việc làm nhân đạo.
Ngô là thực phẩm chính. Trong bữa ăn hàng ngày của người Mexico bao giờ cũng có bánh ngô. Ngô nghiền thành bột, nhào với nước, cán mỏng cho lên chảo rán thành bánh rán ngô, nặn bột ngô thành bánh, nhân là thịt gà, hành tây, ớt hấp thành bánh bao, nặn thành bánh, cho nhân thịt gà, thịt lợn, thịt cừu, rau xanh, rồi dùng lá chuối, lá ngô gói hấp thành bánh hấp. Bột ngô còn dùng để nấu cháo, cháo ngọt thì pha đường, cháo mặn thì cho thịt, hành tây cà rốt và muối. Ngoài ra có nhiều bánh ngọt, bít quy cũng làm bằng bột ngô.
Dùng côn trùng làm món ăn
Người da đỏ ở Mexico rất thích ăn các loại côn trùng. Họ ăn sào, ăn rán, sấy côn trùng rồi nghiền thành bột dùng làm gia vị. Hiện nay người dân Mexico cũng bắt chước người da đỏ ăn côn trùng. Người Mexico không những ăn mà còn xuất khẩu thực phẩm côn trùng sang nhiều nước u Mỹ.
Vương quốc cà phê. Brazil là đất nước của cà phê. Trong cuộc sống hàng ngày của người xứ này, cà phê là thức uống không thể thiếu được. Mỗi ngày họ uống từ 6 đến 7 lần, bình quân mỗi người một năm dùng đến 6 kg cà phê.
Dân tộc không ăn thịt động vật 4 chân. Người Tây Tạng tuyệt đối cấm ăn thịt động vật 4 chân như la, lừa, ngựa, chó… thậm chí những dụng cụ lỡ chạm vào những loại thịt này thì họ sẽ không bao giờ dùng nữa. Họ quan niệm ăn thịt loại động vậy này là quá dơ bẩn, quá tội lỗi, lúc chết sẽ không được lên thiên đàng.
Phạm Việt Hùng- Trí Thức Trẻ – số 19 – tháng 1 – 1997

Bí quyết làm ăn với người Nhật

Nhật Bản là một thị trường cực kỳ năng động và lớn mạnh không ngừng. Bất kỳ ai muốn làm việc với người Nhật Bản trong kinh doanh, ngoại giao, tham gia các hoạt động văn hóa, nghiên cứu hoạt thuật, khoa học hay giao tiếp đều cần phải có tri thức về xã hội Nhật Bản, về nền văn hóa, lịch sử, cung cách làm ăn, ngôn ngữ, triết học của người Nhật Bản. Ông Mark Zimmerman một nhà kinh doanh tài ba người Mỹ, đã từng nhiều năm sống và làm việc tại Nhật Bản ông nói tiếng Nhật Bản thông thạo và có nhiều thành đạt trong kinh doanh thậm chí trong cả việc cạnh tranh và chiếm lĩnh thị trường Nhật Bản kể lại nhiều câu chuyện cụ thể và từ đó rút ra những bài học hữu ích.
Diễn đạt theo kiểu nói của Nhật Bản
Một lần ông Mark đi trên chuyến máy bay của hãng hàng không Pan Am đã chú ý so sánh cách diễn đạt của ngôn ngữ phương Tây và Nhật Bản xem có điểm gì khác nhau? Cô chiêu đãi viên nói bằng tiếng Anh một câu rất gọn: Các bà và các ông chú ý, máy bay của chúng ta sắp hạ cánh xuống Narita. Đề nghị thắt dây an toàn, dựng ngay ngắn ghế ngồi và ngừng hút thuốc. Đề nghị không đứng lên hoặc đi lại khi máy bay chưa dừng hẳn. Tiếp đó ông thấy người phiên dịch tiếng Nhật Bản đã diễn đạt theo kiểu nói của Nhật Bản như sau: “Qúy khách kính mến, trong vòng hai mươi phút nữa chúng tôi sẽ có vinh dự đưa quý khách tới sân bay Narita. Chúng tôi sẽ rất cảm ơn và đánh giá cao sự giúp đỡ của các vị nếu các vị ngừng hút thuốc, gấp bàn nước lại đúng vị trí của nó. Chúng tôi cũng rất biết ơn nếu các vị khách kính mến dựng thẳng lại ghế ngồi và không quên thắt dây lưng an toàn… Chúng tôi chân thành cảm ơn quý khách về việc đã chiếu cố đi trên hãng bay của chúng tôi, điều làm cho chúng tôi cảm thấy rất vinh dự”. Người Nhật Bản thường cho rằng cách diễn đạt của tiếng Anh là cộc lốc, bất lịch sự, cho nên mỗi khi dịch tiếng Anh sang tiếng Nhật Bản họ dịch tiếng Anh theo kiểu nói của Nhật Bản, không chịu nói gọn, nói thẳng như kiểu Anh Mỹ.
Đừng tranh micro
Người Nhật Bản nói và nghĩ hầu như không giống người phương Tây và các nước khác. Sự giao tiếp, gặp gỡ thương lượng nếu không hiểu ý của nhau sẽ gây ra những hậu quả không thuận lợi trong buôn bán. Có nghiên cứu tìm ra được cách tư duy của người Nhật Bản thì mới có thể tìm được con đường giao tiếp có hiệu quả. Theo Zimmerman khi tiếp xúc với người Nhật Bản kinh nghiệm là hãy ít nói, tốt nhất là đừng nói gì vội. Một người nước ngoài khôn ngoan thường để người Nhật Bản nói trước, lắng nghe họ kỹ lưỡng và đừng bao giờ ngắt lời họ. Người nào thiế kinh nghiệm khi nói chuyện với người Nhật Bản hay chen vào những câu nói chẳng hạn như: “Vâng, đúng là thế, tất nhiên phải như thế thường gây cảm giác khó chịu cho người Nhật Bản. Hoặc giả khi đang nói chuyện lại cắt ngang lời nói của người ta: “Xin lỗi cho tôi ngắt lời, ở nước chúng tôi lại khác, hoặc. Ở bên chúng tôi không làm thế. Chúng tôi làm kiểu khác… Để tỏ thái độ phản ứng, người Nhật Bản sẽ không nói năng gì nữa, họ sẽ dành phần còn lại của buồi đối thoại cho anh và đương nhiên cuộc nói chuyện đó chả còn ý nghĩa gì. Do đó khi tiếp xúc, đối thoại với người Nhật Bản các nhà doanh nghiệp Mỹ thường nhắc nhở mọi người rằng: “Đừng có tranh micro”. Cần tỏ ra rằng mình là người kiên nhẫn, biết lắng nghe. Bởi vì người Nhật Bản chỉ nói thẳng vào vấn đề khi họ tin rằng vấn đề đã chắc chắn, chín muồi”.
Người Nhật Bản coi trọng tôn ti trật tự
Trong quan hệ với nhau, người Nhật Bản rất coi trọng tôn ti trật tự. Ở Nhật Bản khi đến dự một cuộc họp của công ty không thể mặc sơ mi, đầu trần, cho dù nóng bức mấy cũng phải chịu. Đặc biệt là các nhà kinh doanh nước ngoài khi đến giao dịch với hãng phải mặc com ple xám, áo sơ mi trắng, đeo cà vạt nghiêm chỉnh. Người ta kể lại khi có cuộc khủng hoảng dầu lửa ở Trung Đông để tiết kiệm năng lượng các cơ quan hạn chế dùng mày điều hòa nhiệt độ. Lúc đó chính phủ phải ra quyết định cho phép cán bộ công nhân viên mặc áo cộc tay đến cơ quan. Tuy vậy chủ trương này cũng chỉ thực hiện một vài tuần lễ ở một số ít cơ quan. Còn nói chung người Nhật Bản không chấp nhận việc ăn mặc như vậy. Họ coi là không nghiêm túc. Người Nhật Bản quen với lối sống khắt khe trong ăn mặc, đi lại, giao tiếp và coi đó là tập tục, là đạo đức của con người. Thanh thiếu niên Nhật Bản được giáo dục và quản lý rất chặt chẽ, nghiêm khắc từ trong gia đình. Muốn làm gì phải được phép của bố mẹ. Khi một thiếu niên lớn tới tuổi trưởng thành gia nhập vào trong nhóm, trong hãng, công ty tập đoàn kinh doanh họ biết giữ gìn lời ăn tiếng nói, thế đúng dáng đi, biết kiềm chế những ham muốn cá nhân để bảo vệ sự hòa hợp, tôn ty trật tự trong một cộng đồng dù lớn dù nhỏ. Điều này cần được lưu ý cho bất kỳ một người nước ngoài nào muốn làm ăn với người Nhật Bản. Người Nhật Bản coi trọng và luôn có ý thức bảo vệ đạo lý đó. Cùng với một sự việc, giữa chúng ta với người Nhật Bản có hai cách nhìn khác nhau. Tuy nhiên, cũng đừng nghĩ rằng ở người Nhật Bản cái gì cũng là thần bí, khó hiểu. Hoàn toàn không phải như vậy. Vì khi đã hiểu nhau thì việc tiếp xúc làm ăn với người Nhật Bản không có gì khó khăn.
Sơn Liên- Trí Thức Trẻ – số 19 – tháng 1 – 1997.

Cái gì làm thay đổi gương mặt của thế giới?

Thế kỷ 20 lưu lại trong lịch sử khoa học bằng dấu ấn bất an, được ghi nhớ như một trăm năm của nỗi lo trước những hậu quả và ảnh hưởng đối với đời sống cá thể và xã hội, tựu trung trên toàn hành tinh có ba ngôi sao khoa học tỏa sáng ánh hào quang thành đạt nhất: vật lý hạt nhân, di truyền học và tin học. Chính chúng ba lĩnh vực đã làm thay đổi thế giới. Đồng thời trong ba lĩnh vực ấy, tiến bộ công nghệ lớn đến mức con người phải lo sợ cả ba chuyên ngành thực ra đều ra đời cùng một thời điểm, sau chiến tranh thế giới thứ hai.
Kỹ thuật lai tạo gien cà chua
Ngay những năm 70, các nhà di truyền học đã đắn đo trước câu hỏi: “Phải chăng nên chấm dứt các công trình nghiên cứu thuộc lĩnh vực này?”. Họ lo lắng bởi khả năng những cơ thể với kết cấu di truyền bị biến đổi, tức yếu tố mới, xa lạ với loài người và thiên nhiên sẽ tràn ngập và chi phối tất cả, tức đầu độc cả thế giới. Một phần tư thế kỷ trôi qua và “lời nói đã hóa thành vật thể” thế giới bắt đầu tràn ngập bởi chủng loại cà chua không ủng thối vì thay đổi cấu trúc gien. Những thực vật lai tạo gien tiếp theo đang được xúc tiến khẩn trương tại các phòng thí nghiệm, trong đó có cả thức ăn cho gia súc, điều gì sẽ xảy ra, khi gia súc ăn chúng đại trà? Ở một số quốc gia, người ta đã dùng phổ biến thuốc “gien” để điều trị bệnh. Điều này sẽ tốt hay xấu? Có giới hâm mộ thuộc cả hai phái và phái thứ ba những người khuyến cáo nên ngừng ngay thí nghiệm làm tiến hóa không ngừng gien bẩm sinh của con người hay thí nghiệm ghép gien người với tinh trùng chuột. Thế giới đã biết rằng, trong sự im lặng của các phòng thí nghiệm có thể xuất hiện không chỉ lý thuyết làm nền tảng chế tạo ra trái bom hạt nhân, vũ khí sinh học, hóa học, rằng những phát minh trong lĩnh vực di truyền có thể trở thành cứu cánh cho những ý tưởng bệnh hoạn, ví dụ như phân biệt chủng tộc. Thế giới lo sợ những phát minh mà từ đó dẫn tới việc số phận cá thể được định đoạt chủ yếu bởi yếu tố sinh học một khi đã xác định được gien “thuần phục”, gien “phát phì”, gien “hiếu chiến”, và gien “đồng tính luyến ái”. Thế giới lo sợ những thí nghiệm của các bác sĩ ở bệnh viện Hammersmith Luân Đôn, nơi chọn lựa con giống theo đơn đặt hàng, để loại trừ những căn bệnh di truyền cho những đứa trẻ tương lai.
Nỗi lo sợ hạt nhân. Sự cố mùa hè năm 1986 ở Chéc nô bưn cùng với vụ rò rỉ phóng xạ tại những nhà máy điện nguyên tử khác trên thế giới làm cho thế giới tỉnh ra rằng, việc sử dụng một cách hòa bình năng lượng nguyên tử cũng có thể dẫn tới những thảm họa không lường hết. Người ta ước tính rằng, ngoài Ucraina, chỉ tính ở Liên Bang Nga, Bun ga ri, và Lít va đã có hàng chục công trình đe dọa thảm kịch, không có cách nào đóng cửa các nhà máy đó, bởi nó sẽ đồng nghĩa với việc xóa bỏ năng lượng điện của những quốc gia này, điều không thể tưởng tượng được trước ngưỡng cửa của thiên niên kỷ thứ ba. Việc Liên Xô tan rã kéo theo sự cắt giảm hạt nhân trên phạm vi khổng lồ. Song tiếc rằng việc làm ấy diễn ra trong điều kiện rối loạn về chính trị và xã hội đã khiến cho nền công nghiệp bị kiệt quệ cùng nạn buôn lậu hạt nhân bùng nổ trên phạm vi chưa từng có. Ngay năm 1994, các nước Đông u cũ người ta đã phát hiện, còn rất nhiều vụ chưa phát hiện ra, tới 130 vụ đánh cắp hợp chất phóng xạ. Tất cả không chỉ có thế. Quân đội Nga đang hoàn tất việc tháo bỏ 30 ngàn đầu đạn hạt nhân chứa đựng cả tấn Pluton. Đang tồn tại mối đe dọa an ninh có thật rằng một phần nguyên liệu ấy sẽ lọt vào những bàn tay thiếu trách nhiệm. Cũng hiện diện mối lo lắng rằng, sự phát triển thái quá công nghệ hạt nhân hôm nay sẽ phải trả giá (dẫu chỉ về mặt sinh thái) bằng thế hệ tương lai. Tuổi thọ của nhà máy điện hạt nhân, cả ở phương Đông cũng như phương Tây đều được tính bằng thời gian xấp xỉ 50 năm, song tuổi thọ của phần sản phẩm quan trọng của nó, chất thải phóng xạ lại dai dẳng tới hàng ngàn năm! Pluton, Neptun, Americ, ví dụ có khả năng gây độc hại từ 10 ngàn tới 200 ngàn năm. Nếu năm 1991 lượng chất thải độc hại nhất trên thế giới, ước tính 40 ngàn mét khối thì đến năm 2000, sẽ tăng lên gấp ba lần. Thế giới lo sợ điều đó, nhân loại trông chờ sự ra tay của các nhà khoa học và kỹ thuật để vùi chôn mối đe dọa đó. Giới chuyên môn hứa hẹn xây dựng hệ thống nhà kho ngầm dành riêng cho chất thải hạt nhân. Tuy nhiên một viễn cảnh như thế cũng không xua hết nỗi lo âu, bởi lẽ không ai có thể đảm bảo chắc chắn rằng, những nắp đậy đó sẽ đủ kín và không bị ảnh hưởng của thời gian cũng như thiên tai (động đất, núi lửa…) có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Tin học, nô lệ thời hiện đại
Trần Văn Đôn- Trí Thức Trẻ – số 19 – tháng 1 – 1997.

Chàng sinh viên trẻ và phương án thoát lũ Đồng Bằng Sông Cửu Long

Hầu như năm nào Đồng Bằng Sông Cửu Long cũng phải đương đầu với lũ, với những tổn thất rất lớn về người và của. Tuy tổng thiệt hại của mùa xuân năm 1996 ở Đồng Bằng Sông Cửu Long chỉ bằng một nửa so với mùa lũ năm 1994 nhưng cũng lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Vì thế việc tìm ra và thực hiện giải pháp chung sống với lũ cho những mùa lũ sắp tới là hết sức cấp thiết. Một trong những giải pháp chung sống với lũ một thời gây xôn xao dư luận, gây nhiều tranh cãi là: mở rộng, đầu sâu kênh Vĩnh Tế nhằm thoát lũ qua Vịnh Thái Lan. Tại hội nghị bàn về các phương án chống lũ cho Đồng Bằng Sông Cửu Long tại Đồng Tháp Mười năm 1995, rất nhiều ý kiến không ủng hộ giải pháp này. Nhưng rồi càng ngày, các nhà khoa học càng chú ý tới tính khả thi của nó. Và theo Báo Tuổi Trẻ số ra ngày 25 tháng 7 và ngày 17 tháng 10 năm 1996 thì Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã hai lần nhắc nhở chính quyền các địa phương và các cơ quan chức năng lập phương án nạo vét, mở rộng kênh Vĩnh Tế, nhằm chống lũ. Mới đây nhất, sau đợt đi kiểm tra và chỉ đạo về các biện pháp chung sống với lũ tại một số tỉnh Đồng Bằng Sông Cửu Long từ 19 đến ngày 23 tháng 11, Phó thủ tướng Trần Đức Lương cho biết, Chính phủ đồng ý với việc thoát lũ qua vịnh Thái Lan… Chính phủ sẽ thúc đẩy việc triển khai sớm để phó với mùa lũ năm 1997 thời báo kinh tế Sài Gòn số 48 ra ngày 4 tháng 12 năm 1996. Điều đang nói ở đây là phương án thoát lũ ra Vịnh Thái Lan qua kênh Vĩnh Tế là của một kẻ ngoại đạo chàng sinh viên cao học kinh tế Võ Văn Hải. Hỏi vì sao lại chọn hướng thoát lũ qua kênh Vĩnh Tế, Hải nói: “Chống lũ phải chống từ đầu nguồn. Hơn nữa kênh Vĩnh Tế còn có vị trí thuận lợi ở chỗ, ở đâu kênh là điểm giáp nước sông Tiền, sông Hậu và sông Châu Đốc. Kênh dài 97 km nối liền Châu Đốc với Hà Tiên, đổ ra Vịnh Thái Lan do Thoại Ngọc Hầu đào từ thế kỷ trước, nay đã bị phù sa bồi nên hẹp và nông. Nếu mở rộng, nạo vét lòng kênh, vào mũ lũ, kênh sẽ hút mạnh nước các sông trên đổ ra biển, sẽ làm giảm áp lực lũ cho cả vùng tứ giác Long Xuyên, Đồng Tháp Mười mà không ngăn cản phù sa xâm nhập nội đồng, tảy phèn, đem lại nguồn thủy sản dồi dào cho người dân Đồng Bằng Sông Cửu Long. Như thế Đồng Bằng Sông Cửu Long vẫn có lũ nhưng là lũ hiền, không gây thiệt hại cho người và của. Bằng nghiên cứu tài liệu và nhiều lần khảo sát thực địa, Hải tính được rằng, nếu mỗi giây kênh Vĩnh Tế chu chuyển được 10 nghìn mét khối nước thì người dân Đồng Bằng Sông Cửu Long sẽ không phải lo lắng gì khi mùa lũ đến. Để làm được điều này, cần mở rộng lòng kênh lên 150 mét với độ sân là 15 mét. Do đặc điểm của Đồng Bằng Sông Cửu Long là vào mùa khô, lòng sông rất cạn, dễ bị ngập mặn, nên Hải đưa ra phương án, xây một đập xả lũ ngay cửa đầm Hà Tiên. Đập này có chức năng điều tiết lượng nước mùa khô đống cửa xả lũ để trữ nước ngọt và ngăn nước mặn từ biển tràn vào, mùa lũ, khi có báo động, mở cửa xả lũ. Việc nạo vét kênh Vĩnh Tế ngoài chức năng chính là thoát lũ, còn giúp khai thác hàng chụ nghìn héc ta đất dọc theo bờ kênh hiện bỏ hoang hoặc cho sản lượng thấp vì nhiễm phèn. Về lâu dài, tạo tiền để đào hệ thống kênh nối kênh Vĩnh Tế với kênh Rạch Giá sẽ giúp đưa nước ngọt ép phèn, khử mặn cho hàng trăm nghìn héc ta đất trồng vùng Rạch Giá – Hà Tiên đang nhiễm phèn, mặn còn bỏ hoang hóa. Những ích lợi khác có thể kể đến là giao thông, khai thác thủy sản và quốc phòng. Là một nhà kinh tế nhưng Hải rất đam mê nghiên cứu khoa học. Hải nói: “Mình thích làm khoa học hơn là kinh doanh”. Hải đã có nhiều dự án được ghi nhận như Dự án mở rộng cảng Cần Thơ thành cảng trung tâm Nam Đồng Bằng Sông Cửu Long đoạt giải nhất cuộc thi giải pháp kinh tế do Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức năm 1992. Dự án chiến lược xuất khẩu rau quả Đồng Bằng Sông Cửu Long được chương trình tài trợ các dự án đầu tư của Hà Lan đánh giá cao năm 1994. Nhưng Hải tâm đắc nhất vẫn là giải pháp thoát lũ cho Đồng bằng. Sinh ra ở Đồng Bằng Sông Cửu Long nên các đề tài khoa học của anh đều gắn bó với vùng đất này. Hải thường tâm sự: “Đó là việc làm trả nghĩa vùng đất nơi mình đã sinh ra, nuôi sống mình”. Đối với những ý kiến công kích phương án thoát lũ qua kênh Vĩnh Tế, Hải nhận xét: “Mình tin rằng phương án của mình đúng. Thầy Xuân – Tiến sĩ Võ Tòng Xuân hiệu phó Đại học Cần Thơ, thầy Tiến phó giáo sư Đào Công Tiến, hiệu trưởng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh và lãnh đạo nhiều tỉnh miền Tây ủng hộ quan điểm này. Có người nhạo báng mình là kẻ ngoại đạo không hiểu biết chuyên môn, nói liều. Đúng sai thời gian sẽ trả lời. Cuối cùng thì thời gian đã trả lời cho Hải bằng quyết định chuẩn thuận của chính phủ đồng ý phương án thoát lũ Đồng Bằng Sông Cửu Long ra ba hướng: Vịnh Thái Lan qua kênh Vĩnh Tế, cửa Tiểu thuộc Sông Tiền và sông Vàm Cỏ Tây. Phương án thoát lũ qua kênh Vĩnh Tế được chuẩn thuận, vậy anh có tham gia thực hiện không?”. Hải nói: “Được chấp thuận là mừng rồi. Điều ấy nói lên rằng mình đã đúng. Còn việc giao cho ai, đơn vị nào làm là quyền của Chính phủ. Mình không cần tìm danh lợi ở đây. Cái chính là kênh Vĩnh Thế sẽ được đào, mùa lũ đến, bà con nông dân Thốt Nốt – Cần Thơ quê mình cũng như đồng bào Đồng Bằng Sông Cửu Long không gặp thảm cảnh nhà trôi, người chết, mùa màng cây trái trồng cấy bao năm, tốn hao tiền bạc phút chốc tan theo sóng. Như thế coi như mình đã trả được món nợ đồng bằng điều mà mình luôn day dứt mà chưa thực hiện được.
Vũ Hữu Trường Điền- Trí Thức Trẻ – số 20 – tháng 2 – 1997.

Gạo có khi trở thành thuốc độc

Rượu do các lò tư nhân tự nấu và kinh doanh trốn thuế lâu nay vẫn được dân ta quen gọi quốc lủi. Trong các loại quốc lủi, loại được nhiều người ưa dùng nhất, định giá đắt nhất là rượu nấu từ gạo nếp, gạo tẻ. Nhiều người, nhất là những sâu rượu, lâu nay vẫn đinh ninh rằng uống rượu nấu từ gạo tẻ, gạo nếp thì không có độc hại. Bởi thế, hễ gặp loại rượu này là họ thi nhau cạn ly, cạn bát, cạn chén… hết trăm phần trăm này tới trăm phần trăm khác, uống cho tới say mềm chưa thôi. Thực tế, theo các nhà khoa học cho biết, rượu quốc lủi nấu từ gạo tẻ, gạo nếp không hề ít độc hại. Rượu là sản phẩm của quá trình chuyển hóa từ tinh bột thành đường, sau đó chuyển đường thành rượu nếu dùng đường hoặc gỉ đường để lên men thì chỉ còn một quá trình chuyển đường thành rượu. Trong quá trình lên men, ngoài rượu có công thức hóa hocjlaf C2H5OH còn có hơn 20 tạp chất độc hại kèm theo. Những nhà máy hiện tại thì thường có 4 tháp chung cất, mỗi loại tháp khử một số loại độc tố. Riêng tháp cuối cùng là tháp tinh chế thì phải cất đi cất lại khoảng 64 lần để khử tạp chất. Còn rượu quốc lủi thì chỉ cất một lần, rượu và các tạp chất, độc tố đều được ngưng tụ, nên trong rượu loại này đương nhiên mang rất nhiều độc tố. Quốc tế nói chung cũng như nước ta nói riêng đều có quy định về độc hại cho phép trong rượu. Trong số các tạp chất độc hại, có 6 chất mà thế giới đã quy định phải khử đến mực độ nhất định nào đó mới được phép lưu hành rượu trên thị trường. Đó là các chất aldehyd axetic, etylaxetat, furfurol, alcol superieux cồn bậc cao, metylic acideaxetic. Nếu uống rượu có hàm lượng metylic cao sẽ gây tử vong vì quốc lủi. Điển hình là vụ uống rượu đám cưới ở phường Ngô Quyền, thị xã Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc vào ngày 3 tháng 2 năm 1988. 23 người ngộ độc phải đi bệnh viện cấp cứu trong đó 5 người không được cứu vì uống phải rượu quốc lủi có lẫn metanol với hàm lượng rất cao từ 30 đến 41%. Metanol là một chất độc, ngay cả với người lớn, khỏe mạnh thì liều độc 30 ml cũng có thể gây tử vong. Rượu bậc cao có chất aminacol gây xung hết hệ tiêu hóa và ảnh hưởng đến hệ thần kinh, niêm mạc. Người uống rượu có hàm lượng este và aldehyd cao sẽ bị đau đầu, chóng mặt, nôn nao… Ở nước ta, rượu quốc lủi còn chứa trong săm hoặc bịch cao su, trong cao su có lưu huỳnh và nhiều tạp chất độc khác. Những chất độc này hòa tan trong rượu, với tỷ lệ thật đáng sợ. Theo số liệu do Tổng công ty Rượu, Bia, nước giải khát và lãnh đạo Bộ Công nghiệp cung cấp, rượu quốc lủi dù nấu bằng gạo cũng có độ độc gấp từ 6 đến 70 lần so với tiêu chuẩn Việt Nam, 15,34 đến 93,3 lần so với tiêu chuẩn Trung Quốc, 23,5 đến 77 lần so với tiêu chuẩn Pháp, còn với Nhật thì có khi gấp tới 155 lần. Vậy mà không hiểu sao nhiều người vẫn triền miên mê mệt với thứ quốc lủi này đến thế.
Màu xanh lục: Được nhiều dân tộc trên thế giới coi là tượng trưng cho sinh mệnh, mùa xuân, tuổi trẻ, hy vọng, bình tĩnh, phì nhiêu… Màu xanh lục còn là màu an toàn, ở ngã tư, đèn xanh là tín hiệu báo cho xe đi an toàn. Màu xanh lục ở một số nước lại có nghĩa ngược lại. Ví dụ người Nhật Bản rất kỵ màu xanh lục, họ cho là không tốt lành. Vải liệm người chết ở Anh là vải màu xanh lục. Trong hội họa nhân vật phản diện, thân thể thường được biểu hiện bằng màu xanh lục. Người ta gọi những ngôi sao này là những nguồn xung động. Ở phía trên của Orion nổi bật lên chòm sao Cocher người đánh xe ngựa có ngôi sao sáng và rất đẹp tên là Capella. Từ Capella có nghĩa là con dê con. Trên các bản đồ sao, Cocher thường được vẽ có con dê con trên vai. Tất nhiên, Capella không phải là con dê con bình thường nào đó mà là con dê như được kể trong thần thoại Hy Lạp đã dùng sửa của mình nuôi con của thần Dớt.
Nguyên Bảng- Trí Thức Trẻ – số 19 – tháng 1 – 1997.

Chàng phù thủy của nhạc soul

Mọi người biết ông từ các ca khúc nổi tiếng: Georgia on my mind, hit the road jack, what’d i say hay I got a woman. Là hình tượng người bán đĩa hát mù lòa trong phim blues brother. 66 sáng tác của ông do chính ông thể hiện đã lọt vào danh sách những ca khúc hay nhất thế giới, trong đó 7 chiếm vị trí số 1. 12 lần đoạt giải thưởng lớn Grammy. Ngôi sao với tên ông đã có mặt tại đại lộ những tên tuổi vĩ đại của nền công nghiệp giải trí Holywood và New york. Frank Sinatra nói về ông, rằng “Ray Charles là thần đồng độc nhất của nền công nghiệp giải trí là một trong những số nghệ sĩ vĩ đại nhất thời đại”. Ray Charles Robinson sinh ra đã 66 năm trước ở Albany bang Georgia, Mỹ và trưởng thành ở Greenville, ở Florida. Thuở 5 tuổi, Ray Charles mắc bệnh quáng gà. Gia đình chìm đắm trong nghèo túng bố là công nhân đường sắt không có tiền thuốc thang cho đứa bé, và năm sau đó Ray Charles trở nên mù lòa. Nhờ năng khiếu bẩm sinh, tại trường dành riêng cho trẻ em mù ở St. Augustine, cậu bé nhanh chóng làm chủ kỹ năng sử dụng vài ba nhạc cụ như dương cầm, đàn óc – gan, kèn saksofon, kèn clarinet. Ray Charles cũng học sáng tác và ghi nhạc bằng hệ chữ nổi Braille. Năm 15 tuổi năm 1945 mồ côi cả bố và mẹ, Ray Charles đã bắt đầu cuộc sống tự lập với tư cách là một ca sĩ kiêm nhạc công. Cậu lăn lộn từ quán trà này sang ban nhạc khác, khởi đầu ở Florida và sau đó bờ biển phía tây. Hai năm sau đó, nghệ sĩ trẻ định cư ở Seattle, nơi anh lập ra ban nhạc của chính mình, chơi theo trường phái Cuont Basic. Tại đây, Ray Charles quen biết Quincy Janes và hai nhạc sĩ khởi xướng trường phái nhạc Jaz mới. Quincy chơi kèn, còn Ray Charles đàn dương cầm. Mối quan hệ sau này đã kết trái bằng nhiều tác phẩm làm rung động trái tim hàng triệu dân Mỹ. Năm 1954, Ray Charles ký hợp đồng với hãng sản xuất đĩa hát Swingtime, theo đó, ông cho thu những tác phẩm đã nổi tiếng của chính mình, thuộc giai điệu nhạc blues. Tại đây đã ra đời ca khúc nổi tiếng “Confession Blues” và Baby Let Me Hold Your Hand. Ba năm sau, nghệ sĩ chuyển sang hãng sản xuất lớn hơn Atlantic, nơi chịu ảnh hưởng của trường phái Rhythm và blues, Ray Charles bắt đầu phát triển phong cách của chính mình. Trong những sáng tác mới, Ray Charles sử dụng âm lượng mãnh liệt của các nhạc cụ dây.Với phương thức này, Ray Charles trở thành người tiên phong của trường phái nhạc Soul. Thính giả đắm say sự thể hiện nồng cháy và đầy nhiệt huyết những ca khúc như It should have been me, mess around, don’t you know.Tuy vậy, thành đạt lớn nhất vẫn thuộc về ca khúc I got a woman năm 1954, tác phẩm trở thành đỉnh cao của trường phái nhạc Soul, được biểu diễn lại qua nhiều siêu sao nhạc nhẹ thế giới, trong đó có hoàng đế nhạc Pop, Elvis Presley. Trong ca khúc này, Ray Charles đã lợi dụng mô típ một lời văn trong Thánh kinh My Jesus is All the world to me. Bằng cách này, Ray Charles đã xâm phạm đến sự linh thiêng truyền thống của người da đen thay đổi nội dung tôn giáo một câu hát Thánh kinh trong nhà thờ, đưa vào ca khúc mang màu sắc ái ân đời thường. Lời một bài thánh kinh khác. This little light of Mine được đổi thành this little girl of mine một trong những sáng tác nổi tiếng nhất của Ray Charles mang tên Hallelujah, I love het so cũng có thể được coi như một quốc ca tôn giáo, một khi chỉ thay đổi vài ba từ. Trái lại, sáng tác đỉnh cao của Ray Charles trong thời kỳ tìm tòi sự đổi mới là ca khúc What’d I say thí dụ điển hình nhất cho sự giao duyên giữa giai điệu thánh ca truyền thống với blues. Ray Charles khéo léo oa chứa vào ca khúc cảm xúc căng thẳng và tình cảm nồng cháy không khác gì một phù thủy để rồi đến điểm đỉnh với sự trợ giúp của dàn đồng ca và dàn nhạc dây tạo nên hiệu quả thật bất ngờ. Từ năm 1960, Ray Charles bắt đầu chơi cho hãng đĩa hát ABC Paramount và ngày càng chuyển sang phong cách thương mại. Những sáng tác dịu dàng hơn. “Georgia on My Mind” là ca khúc biểu trưng của thời kỳ này và cả nước Mỹ bị say đắm bởi nó. Tác phẩm được coi như đỉnh cao của nền âm nhạc giải trí thế giới. Ít lâu sau xuất hiện liên tiếp những kiệt tác mới của Ray Charles như: Hit the Road Jack, I can’t stop in loving you và Unchain My heart. Những sáng tác cuối mang đậm nét giai điệu nhạc Country and Western. Trong những năm 1964 đến năm 1966, sự nghiệp Ray Charles đột ngột đổ vỡ vì tệ nghiện ma túy. Nghệ sĩ phải điều trị cai nghiện. Và sự trở về không mấy tốt đẹp. Ngày càng hiếm những sáng tác đỉnh cao mang phong cách đặc trưng Ray Charles. Thảng hoặc lóa sáng ánh hào quang, thời vàng son là các ca khúc “Let’s go ghet stoned” và “I don’t need no doctor”. Tuy nhiên, giới hâm mộ vẫn thích nghe hơn những tác phẩm chuyển thể của chàng phù thủy nhạc Soul từ những kiệt tác hiện đại, dạng như Yesterday và Eleanet Rigby của ban nhạc thần thoại Beattles. Thập kỷ 70 của Ray Charles đầy ấp các chương trình biểu diễn khắp toàn cầu và những sáng tác chuyển thể tuyệt vời các ca khúc của Stevie Wonden hay Sail Away của Randy Newman. Năm 1980 Ray Charles sắm vai trong bộ phim lừng danh Blues Brothers. Ông cũng bắt đầu thời kỳ rạng rỡ bằng hàng loạt chương trình độc diễn và song diễn với các siêu sao như B. B. King, Gladys Kright, Milt Jackson và Chaka Khan. Album we are the world năm 1985 mang lại cho Ray Charles thành công vang dội. Thập kỷ 90 đưa đến cho “Chàng phù thủy nhạc soul ba đĩa hát tuyệt vời: “Would You Believe, My world và đĩa hát mới xuất bản đầu năm nay, strong love affair. Những sáng tác khẳng định giá trị nghệ thuật tuyệt hảo của nghệ sĩ người bằng giọng ca vàng và tai nghệ sử dụng điêu luyện các nhạc cụ, đã tạc vào lịch sử âm nhạc giải trí những dấu ấn không dễ phai mờ.
Vinh Thu- Trí Thức Trẻ – số 19 – tháng 1 – 1997.

Lại bàn về năng lượng hạt nhân

Nghị quyết 7 ban chấp hành trung ương khóa VII đã nêu rõ cần nghiên cứu xây dựng nhà máy điện nguyên tử trong quy hoạch dài hạn. Điều đó cho thấy Đảng ta có một tầm nhìn chiến lược đối với sự phát triển ngành năng lượng nói riêng và sự phát triển kinh tế nói chung ở nước ta. Để có một cái nhìn khách quan về vấn đề này chúng tôi xin cung cấp cho bạn đọc một số thông tin về những khó khăn cũng như thuận lợi, xu thế chung trên thế giới nhất là các nước trong khu vực đối với năng lượng hạt nhân. Có thể nói loài người mới chỉ manh nha hy vọng sẽ có một nguồn năng lượng mới khổng lồ vào năm 1939 khi mà hai nhà vật lý là Otto Hahn và F Strassmann phát hiện ra hiện tượng phân hạc sự vỡ của các hạt nhân nặng dưới tác dụng nơ-trôn là một thành phần trung hòa trong cấu trúc của hạt nhân nguyên tử và cho ta một năng lượng cỡ 200 Mev trong mỗi phân hạch hạt nhân, gấp hàng triệu lần so với năng lượng thu được ở các biến đổi hóa học trong cấu trúc nguyên tử. Ba năm sau, vào chiều ngày 3 tháng 12 năm 1942 một nhóm nhà vật lý Mỹ đứng đầu là E. Fermi, nhà vật lý nổi tiếng Ý đã thực hiện thành công lần đầu tiên một cơ chế tới hạn tại sân vận động điền kinh Chicago Mỹ. Nói như ngôn ngữ ngày nay có nghĩa là loài người đã xây dựng được một lò phản ứng có thể duy trì phản ứng hạt nhân dây chuyền điều khiển được mở ra khả năng sử dụng nguồn năng lượng to lớn vẫn bị giam hãm trong các hạt nhân Uranium và siêu Uranium. Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ và vào năm 1945 nước Mỹ đã thả xuống Nhật Bản hai quả bom nguyên tử ở Hiroshima và Nagasaki cướp đi hàng vạn sinh mạng trong khoảng khắc và gây thương tích cho hàng vạn người khác khiến họ phải sống trong cảnh bệnh tật suốt đời làm cho năng lượng nguyên tử trở thành bóng ma khủng khiếp ám ảnh loài người hơn nửa thế kỷ qua. Qua đó ta thấy một phát minh khoa học tầm cỡ thế kỷ đã bị lợi dụng tai hại biết chừng nào. May thay còn có một hình ảnh khác khích lệ con người, đó là việc sử dụng năng lượng vào mục đích hòa bình. Năm 1954 Liên Xô cũ đã xây dựng thành công nhà máy điện nguyên tử đầu tiên đầu tiên mà đúng ra phải nói là nhà máy năng lượng hạt nhân đưa năng lượng hạt nhân phục vụ cho cuộc sống con người trên trái đất. Mấy chục năm qua chưa có ngành khoa học kỹ thuật nào lại chịu nhiều nỗi thăng trầm như ngành năng lượng hạt nhân, đáng kể nhất là hai sự cố hạt nhân ở Three Mile Island Mỹ năm 1978 và Chernobyl Liên Xô cũ năm 1986 gây ra bao cuộc tranh luận và cả cuộc biểu tình phản đối của quần chúng quanh việc sử dụng năng lượng hạt nhân vào sản xuất điện năng. Cũng may là cuộc sống có logic phát triển riêng của nó. Vượt lên trên bao nỗi thăng trầm và khó khăn, đến nay đã có 305 LPU hạt nhân nghiên cứu đã được xây dựng ở 59 nước, trong đó có 91 LPU ở 40 nước đang phát triển nhằm tiến hành các nghiên cứu cơ bản về vật lý hạt nhân, sản xuất đồng vị phóng xạ phục vụ cho các ngành kinh tế quốc dân, trong các lĩnh vực công nghiệp và y tế, và quan trọng hơn là đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật và công nhân lành nghề cho công nghiệp điện hạt nhân. Ngày nay các kỹ thuật hạt nhân được áp dụng trong rất nhiều lĩnh vực của cuộc sống con người từ chữa trị bệnh ung thư đến các tìm kiếm khảo cổ học. Đến nay bóng ma về một cuộc chiến tranh hủy diệt nền văn minh thế giới bằng bom nguyên tử đã bị đẩy lùi, song hội chứng về các sự cố hạt nhân, nhất là vụ nổ nhà máy điện nguyên tử Chernobyl thì chưa biết đến khi nào mới hết đè nặng lên tâm trí con người. Về mặt năng lượng cho đến nay đã có 437 nhà máy điện nguyên tử được xây dựng và vận hành ở 32 nước trên thế giới, cho một công suất điện khổng lồ 344422 MWE. Có tới 18 nước trên thế giới sử dụng trên 20% năng lượng hạt nhân trong ngành sản xuất điện năng của mình. Những nước có tỷ lệ điện nguyên tử cao là Pháp với 78%, Bỉ là 60%, Thụy Điển là 43%, Hàn Quốc là 43%, Thụy Sĩ là 40%, Tây Ban Nha là 36%, Đài Loan là 35%, Bungari là 36,7%, Ucraina là 32,9%, Nhật Bản là 31%… Nhiều nước vẫn liên tục theo đuổi chiến lược phát triển năng lượng hạt nhân như Trung Quốc, Ấn Độ… Riêng Mỹ đến nay điện nguyên tử chỉ chiếm tỷ trọng 22% vì từ năm 1980 họ có ý đồ tập trung sức để xây các nhà máy điện nguyên tử có công suất lớn, các lò có độ an toàn cao đồng thời họ dành một phần kinh phí họ dành một phần kinh phí để nghiên cứu các LPU nhiệt hạch. Bây giờ ta hãy xem qua tình hình các nước láng giềng ở Đông Nam Á. Nhìn chung các nước này trong giai đoạn hiện tại, công suất các nhà máy nhiệt điện và thủy điện không thỏa mãn được nhu cầu điện năng.
Đoàn Cao- Trí Thức Trẻ – số 19 – tháng 1 – 1997.